2010 Bütçe Performansı ve 2011 Beklentileri - 03/12/2010

Zeki Kurtçu (Deloitte Türkiye Yönetim Kurulu Üyesi ve Ortağı)
 
INFOMAG - Aralık 2010

2009 yılı bütçesi hatırlayacaksınız 52.2 Milyar TL açık ile kapanmıştı. 2009 yılı bütçe açığı öngörüsü olan yaklaşık 10 Milyar TL o yılın ilk üç ayında gerçekleşmiş sonra genel gidişat gözönüne alınarak açık 70 Milyar TL seviyelerine revize edilmiş nihayetinde 52.2 Milyar TL seviyelerinde gerçekleşerek korkulan en kötü senaryo gerçekleşmemişti.

2010 yılı bütçe açığı rakkamına baktığımızda bunun 50.1 Milyar TL olarak öngörüldüğünü, geçen yıla göre çok daha tedbirli bir öngörü yapıldığını anlıyoruz. Ancak işin ilginç yanı Ocak-Kasım dönemi bütçe gerçekleşmelerine göre bütçe açığ ı yılın 11.nci ayı sonunda 23.4 Milyar TL seviyesinde yani öngörülen yıllık açığın çok altındadır. Yılın son ayında harcamaların önemli miktarda artacağını, ödeneklerini kullanmayanların bu haklarını büyük ölçüde son ayda kullanacaklarını böylece açık miktarının öngörlen hedefe biraz daha yaklaşacağını söyleyebiliriz. Ancak yine de bu yılki açık hedefini alttan ıskalayacağımız aşağı yukarı belli olmuştur ve bu bütçe performansı açısından son derece olumlu bir durumdur.

2009 yılı ve 2010 yılının ilk 11 ayı itibariyle topluca baktığımızda, öngörülen açık yaklaşık 60 Milyar TL, gerçekleşen açık ise 75 Milyar TL düzeyindedir, olayı bu şekilde değerlendirdiğimizde, 23 aylık bütçe dönemindeki gelir gider dengesi 2009 yılı başlarındaki öngörünün çok dışında değildir, bu anlamda 23 aylık dönemde ilk yıl açık beklentisi olan 10 Milyar TL yi bütün döneme teşmil edersek, iki yıllık dönemin bütçe öngörülerinin tutacağını söyleyebiliriz.

Böylesine çalkantılı bir dönemde 12 aylık dönemde olmasa bile gelir gider dengesinin 24 aylık bir dönemde tutturulabilmesi Mali idaremiz bakımından son derece önemli bir başarıdır.

Bütçe gerçekleşmeleri, 2011 bütçesinin geçen yıl olduğu gibi büyük açık baskıları olmadan yapılacağını göstermektedir. Diğer taraftan faizlerin hızla düşmesi kamu finansmanına harcanan kaynakların daha küçülmesine neden olacak, bütçenin 2011 yılında rahat bir nefes almasını sağlayacaktır.

Bu itibarla 2011 bütçesinin daha az çalkantılı daha fazla öngörülebilir sonuçlar vereceğini, kamunun harcamalar bakımından elinin daha rahat olacağını şimdiden söyleyebiliriz.

Ancak burada iki konu üzerinde dikkatli olmamız gerektiğni belirtmeliyim. Birincisi ithalat ve tüketim vergilerindeki artışlar nedeniyle doğrudan ve dolaylı vergiler rasyosu iyice bozulabilir. Bu durum dar ve orta gelirli vatandaşlarımız açısından sıkıntılı bir ortam yaratabilir ve kamu maliyesi açısından uzun vadede sürdürülebilir bir durum değildir.

İkincisi, borçların yeniden yapılandırılması (vergi barışı) ile ilgili olarak 2011 ve daha sonraki yıllarda tahsil edilecek ilave kaynak kamu borçlarının daha da azaltılmasında kullanılarak kronik kamu finansman yükü derdimize daha kalıcı bir çözüm bulabiliriz.