Türkiye -AKÇT Serbest Ticaret Anlaşması Menşe Kuralları Protokolü

BAŞLIK I

GENEL HÜKÜMLER

Madde 1

Tanımlar

Bu Protokolün uygulanmasında:

(a) "imalat", montaj veya özel işlemler de dahil olmak üzere herhangi bir türdeki işleme tabi tutma anlamına gelecektir.

(b) "madde", ürünün imalatında kullanılan herhangi bir girdi, ham madde, parça veya aksamlar v.b. anlamına gelecektir.

(d) "eşya", hem madde ve hem de ürün anlamına gelecektir.

(e) "gümrük kıymeti", Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması'nın VII. Maddesinin uygulanmasına ilişkin 1994 Anlaşmasına (gümrük değerlemesine ilişkin DTÖ Anlaşması) göre tespit edilen değer anlamına gelecektir.

(f) "fabrika çıkış fiyatı", Türkiye veya Topluluk'daki, nihai işlemin gerçekleştirildiği imalatçıya fabrika çıkışı itibariyle ödenen, kullanılan bütün madde fiyatlarının dahil edilmiş olduğu, ürünün ihracında ödenmiş veya ödenmesi muhtemel yurtiçi vergilerinin tenziliyle bulunan fiyat anlamına gelecektir.

(g) "maddenin kıymeti", kullanılan menşe kazanmamış maddelerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymeti, bunun bilinmemesi veya tesbit edilememesi halinde ise Türkiye veya Topluluk içindeki maddeler için ödenen tesbiti mümkün ilk fiyat anlamına gelecektir.

(h) "menşe madde kıymeti", (g) şıkkındaki tanıma uygun olarak, bu tip maddenin kıymeti anlamına gelecektir.

(i) "katma değer", fabrika çıkış fiyatından, sözkonusu ürünün elde edildiği memleket çıkışlı olmayan ve malın üretiminde kullanılan her bir ürünün gümrük kıymetinin çıkarılmasıyla bulunan değer anlamına gelecektir.

(j) "fasıllar" ve "pozisyonlar", işbu Protokol'de "Armonize Sistem" veya "AS" olarak geçen Armonize Mal Tanım ve Kodlama Sistemini oluşturan adlandırmada kullanılan fasıllar ve tarifeler (dört haneli kodlar) anlamına gelecektir.

(k) "sınıflandırılmış" tabiri, belirli bir pozisyon altındaki ürün veya maddelerin sınıflandırılması olarak anlaşılacaktır.

(l) "sevkiyat", ya bir ihracatçıdan bir alıcıya aynı anda gönderilen, ya ihracatçıdan, alıcıya sevk olunan ve tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan, ya da böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünler anlamına gelecektir.

(m) "ülkeler", kara sularını da içerecektir.

BAŞLIK II

"MENŞE ÜRÜN" KAVRAMININ TANIMLANMASI

Madde 2

Genel şartlar

1. Anlaşmanın uygulanması amacıyla, aşağıda belirtilen ürünler Topluluk menşeili kabul edilirler:

(a) İşbu Protokolün 4. Maddesinde belirtildiği şekilde, tamamen Topluluk içinde elde edilen ürünler;

(b) İşbu Protokol'ün 5. Maddesinde belirtildiği şekilde Topluluk dahilinde yeterli işçilik veya işlemden geçirilmiş olmaları kaydıyla, tamamen Toplulukta elde edilmemiş maddeler ihtiva ederek Toplulukta üretilen ürünler.

2. Bu Anlaşmanın uygulanması amacıyla, aşağıda belirtilen ürünler Türkiye menşeili kabul edilirler:

(a) İşbu Protokolün 4. Maddesinde belirtildiği şekilde, tamamen Türkiye içinde elde edilen ürünler;

(b) İşbu Protokol'ün 5. Maddesinde belirtildiği şekilde Türkiye dahilinde yeterli işçilik veya işlemden geçirilmiş olmaları kaydıyla, tamamen Türkiye'de elde edilmemiş maddeler ihtiva ederek Türkiye'de üretilen ürünler.

Madde 3

İki taraflı menşe kümülasyonu

1. Topluluk menşeili maddeler, Türkiye'de elde edilen bir ürün içine dahil edildikleri takdirde Türkiye menşeili kabul edilirler. Sözkonusu maddelerin, işbu Protokol'ün 6 (1) Maddesinde atıfta bulunulandan fazla bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları koşuluyla, yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olma şartı aranmayacaktır.

2. Türkiye menşeili maddeler, Topluluk'ta elde edilen bir ürün içine dahil edildikleri takdirde Topluluk menşeili kabul edilirler. Söz konusu maddelerin, işbu Protokol'ün 6 (1) Maddesinde atıfta bulunulandan fazla bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları koşuluyla, yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olma şartı aranmayacaktır.

Madde 4

Tümüyle elde edilmiş ürünler

Aşağıdakilerin, tümüyle Türkiye veya Topluluk'da elde edilmiş oldukları kabul edilecektir:

(a) topraktan çıkarılan mineral ürünler;

(b) Türkiye veya Topluluk'da toplanmış, yalnızca hammaddelerin geri kazanılabilmesine müsait kullanılmış maddeler;

(d) Türkiye veya Topluluk'da, tümüyle (a), (b) ve (c) şıklarında belirtilen ürünlerden üretilmiş eşyalar.

Madde 5

Yeterli işçilik veya işlem görmüş ürünler

1. Tamamen elde edilmemiş ürünler, işbu Protokolün 2. Maddesi doğrultusunda, işbu Protokolün EK-II'sinde yer alan listede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde yeterli derecede işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilirler.

Yukarıda belirtilen şartlar, bu Anlaşma kapsamındaki tüm ürünler için, imalatta kullanılan menşe kazanmamış maddeler üzerinde yapılması gerekli işlemleri göstermekte olup, sadece bu maddelerle ilişkili olarak geçerlidir. Aynı şekilde, eğer sözkonusu listedeki şartları yerine getirerek menşe hakkı kazanmış bir ürün, başka bir ürünün imalatında kullanılırsa, onun bileşiminde yer aldığı ürüne tatbiki mümkün şartlar, kendisine uygulanamaz ve bu malların imalatında kullanılmış olabilecek menşe kazanmamış maddeler dikkate alınmaz.

2. 1. fıkraya rağmen, listedeki şartlar uyarınca bir ürünün imalatında kullanılmaması gereken menşe kazanmamış maddeler, ancak;

(a) toplam değerlerinin, ürünün fabrika çıkış fiyatının % 10'unu geçmemesi,

(b) menşe kazanmamış maddelerin azami değeri olarak listede verilmiş olan yüzdelerden herhangi birisinin, bu fıkranın uygulanması suretiyle aşılmaması,

koşullarıyla kullanılabilirler.

3. İşbu Protokolün 6. Maddesinde öngörülenlerin dışında, 1. ve 2. fıkralar uygulanacaktır.

Madde 6

Yetersiz işçilik veya işleme operasyonları

1. 2. fıkra hükmü saklı kalmak üzere, işbu Protokolün 5. Maddesinde belirtilen hususlar, yerine getirilmiş olsun veya olmasın, aşağıdaki işlemler, menşe statüsünü kazandırmak için yetersiz işçilik veya işleme olarak kabul edilecektir:

(a) nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik işlemler (havalandırma, yayma, kurutma, soğutma, tuz veya kükürtdioksit veya başka sulu çözeltilere yerleştirme, hasarlı kısımları ayırma veya benzeri işlemler);

(b) toz temizleme, eleme, ayırma, tasnif, biraraya getirme (setler oluşturma dahil), yıkama, boyama, kesme gibi basit işlemler;

(c)

(i) paketleme değişikliği, paketlerin ayrılması ve birleştirilmesi;

(ii) basit şişeleme, beherlere koyma, torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit paketleme işleri;

(d) eşya veya paketler üzerine marka, etiket veya tüm diğer ayırıcı işaretleri koyma işlemleri;

(e) ürünlerin bir veya daha fazla parçasının bu Protokolde kendilerini Türkiye veya Topluluk menşeili saydıran koşulları yerine getirmediği hallerde, değişik türden olup olmadığına bakılmaksızın ürünlerin basit karıştırılma işlemleri;

(f) tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı;

(g) (a)'dan (f)'ye kadar olan şıklarda belirtilen işlemlerden iki veya daha fazlasının birleşimi;

2. Bir ürüne tatbik olunan işlem veya işçiliğin, 1. fıkra çerçevesinde yetersiz kabul edileceği hususunda karar verilirken, belli bir ürün üzerinde Türkiye veya Topluluk içinde uygulanan işlemlerin tümü bir arada mütalaa edilecektir.

Madde 7

Nitelendirme birimi

1. Bu Protokol hükümlerinin uygulanması amacıyla, nitelendirme birimi, Armonize sistem nomenklatürünü kullanmak suretiyle sınıflandırma yapılırken temel birim olarak kabul edilen belirli bir ürün olacaktır.

Aynı şekilde,

(a) muhtelif maddelerin montajı veya gruplandırılmasından oluşan bir ürün, Armonize Sistem'de tek bir pozisyon altında yer aldığında, bu ürünün tümü, nitelendirme birimini oluşturacaktır.

(b) bir sipariş içinde, Armonize Sistem'deki aynı pozisyon içinde yer alan, belli bir sayıda benzer nitelikli ürünler var ise, her ürün bu Protokol hükümlerinin uygulanışı sırasında ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

2. Armonize Sistemin uygulanmasına ilişkin 5. genel hükmü çerçevesinde ambalaj, sınıflandırma açısından ürüne dahil ediliyorsa, orijin tesbiti açısından da dahil edilecektir.

Madde 8

Aksesuvarlar, yedek parçalar ve aksam

Bir cihaz, makine, alet veya araç ünitesi beraberinde teslim edilen, normal bir cihazın bölümü durumundaki ve bu nedenle de fiyata dahil edilmiş bulunan veya ayrıca fatura edilmemiş olan aksesuvarlar, yedek parçalar ve aksam; sözkonusu cihaz, makina, alet veya araç içinde mütalaa edilecektir.

Madde 9

Nötr elemanlar

Bir ürünün menşeinin tesbit edilmesinde, sözkonusu ürünün imalatında kullanılabilecek aşağıda belirtilenlerin menşeinin tesbitine gerek olmayacaktır:

a) enerji ve yakıt

b) tesis ve ekipman

c) makine ve aksam

d) ürünün nihai bileşimi içine girmeyen ve girmesi amaçlanmayan eşyalar

BAŞLIK III

ÜLKESEL İHTİYAÇLAR

Madde 10

Ülkesellik ilkesi

1. Başlık II'de yer alan Menşe statüsü kazandırılmasına ilişkin koşullar, Türkiye veya Topluluk'da kesintisiz olarak yerine getirilmelidir.

2. Türkiye veya Topluluk menşeli olup, başka bir memlekete ihraç edilmiş olan eşyaların, iade edilmeleri halinde, aşağıdaki hususlar gümrük yetkililerini tatmin edecek şekilde ispat edilmediği takdirde, menşe kazanmamış addedilirler:

(a) iade edilen eşyanın, ihraç edilmiş bulunan eşya ile aynı olması, ve;

(b) o eşya üzerinde, sözkonusu memlekette bulunma veya ihraç edilme süresi zarfında, iyi koşullarda muhafaza edilmesi için gerekli olanın dışında herhangi bir ek işlem yapılmamış olması.

Madde 11

Doğrudan nakliye

1. Anlaşma hükümlerince sağlanan tercihli muamele, işbu Protokol'ün gerekleri yerine getirilerek, Türkiye ve Topluluk açısından doğrudan nakliyesi yapılan ürünler için geçerlidir. Bununla beraber tek bir siparişe konu ürünler, ihtiyaç hasıl olduğu takdirde diğer ülkeler üzerinden, transit sevkiyat veya geçici depolama yoluyla, ancak transit geçtiği veya depolandığı memleketin gümrük yetkililerinin gözetimi altında olmaları ve boşaltma, tekrar yükleme veya iyi koşullarda muhafaza etmeye yönelik işlemler dışında bir işlemden geçmemiş olmaları koşullarıyla, nakil olunabilirler.

2. 1. fıkrada yer alan hükümlerin yerine getirildiğinin, ithalatçı memleketin gümrük yetkililerine ispatı, aşağıdaki belgelerin ibrazı yoluyla yapılacaktır:

(a) ihracatçı memleketten, transit memleketi yoluyla geçişi kapsayan tek bir taşıma belgesi; veya

(b) transit memleketinin gümrük yetkililerince düzenlenen,

(i) ürünlerin tam bir tanımını veren,

(ii) ürünlerin boşaltma ve tekrar yüklenme tarihlerini ve uygulanabildiği durumlarda kullanılan gemi adlarını veya kullanılan diğer ulaşım araçlarını belirten,

(iii) ürünlerin transit memleketi içinde hangi koşullarda kalmış olduğunu belgeleyen,

bir sertifika; veya

Madde 12

Sergiler

1. Başka bir memlekete sergilenmek üzere gönderilen ve sergi sırasında Türkiye veya Topluluk’a ithal edilmek üzere satılan menşe ürün, gümrük idarelerine:

(a) Serginin düzenlendiği memlekette Türkiye veya Topluluk'daki bir ihracatçı tarafından gönderildiği ve burada sergilendiği;

(b) Aynı ihracatçı tarafından Türkiye veya Topluluk'daki bir kimseye satıldığı veya tasarrufuna verildiği;

(d) Sergilenmek üzere gönderildiği için teşhir edilmek dışında başka bir amaçla kullanılmadığı;

kanıtlanmak kaydıyla ithallerinde bu Anlaşma hükümlerinden yararlanacaktır.

2. Bu ürün için ithalatçı memleketin gümrük idarelerine normal usullere uygun olarak, Başlık V hükümlerine uyumlu bir menşe kanıtı ibraz edilmek zorundadır. Bu şahadetname üzerinde sergi yerinin adı ve adresi belirtilmelidir. Gerektiği takdirde eşyanın sergilenmelerine ilişkin koşullar hakkında ek belgeler istenebilir.

3. 1. fıkra yabancı ürün satmak üzere kurulmuş işyeri veya mağazalarda özel amaçla düzenlenmemiş olan, açık olduğu süre içinde ürünün gümrük denetimi altında kaldığı her türlü ticaret, sanayi, tarım ve el sanatları sergi, fuar veya benzeri umumi gösteri veya teşhirlerine uygulanacaktır.

BAŞLIK IV

GERİ ÇEKME VEYA MUAFİYET

Madde 13

Gümrük vergileri muafiyetinin veya geri çekilmesinin yasaklanması

1. İşbu Protokol çerçevesinde menşe kazanmamış maddeler kullanılarak üretilen ve Başlık V hükümleri çerçevesinde menşe kanıtı düzenlenen Türkiye ve Topluluk menşeili ürünler, Türkiye veya Topluluk'da her türlü gümrük vergisinin geri çekilmesine veya bunlardan muafiyete tabi olmayacaktır.

2. 1. fıkrada belirtilen yasak, Türkiye veya Topluluk’da imalatta kullanılan maddelere uygulanabilen gümrük vergisi veya eş etkili vergilerin, ürünlerin sözkonusu maddelerden elde edilip ihraç edildiği ve dahilde üretim için alıkonmadığı hallerde, kısmen veya tamamen iadesi veya ödenmemesi yönündeki her türlü düzenlemeye, bu tür iade veya ödemelerin fiilen veya açıkça geçerli olduğu durumlarda tatbik edilecektir.

3. Menşe kanıtı kapsamındaki ürünlerin ihracatçısı, menşe kazanmamış maddeler kullanılarak üretilen ilgili ürünlere geri çekme sağlanmadığını ve bu maddelere uygulanabilen tüm gümrük vergileri ile eş etkili vergilerin fiilen ödendiğini ispat eden tüm geçerli belgeleri gümrük yetkililerinin talebi üzerine herhangi bir zamanda ibraz etmeye hazır olmalıdır.

4. 1, 2 ve 3. fıkra hükümleri, işbu Protokolün 7(2) Maddesinde belirtilen paketleme usullerine, işbu Protokolün 8. Maddesinde belirtilen aksesuar, yedek parça ve araç-gereçler için, bu tür kalemlerin menşe kazanmadığı durumlarda da uygulanacaktır.

5. 1 ila 4. fıkralar arasındaki hükümler, yalnızca Anlaşmanın uygulanacağı türden maddeler açısından tatbik edilecektir.

BAŞLIK V

MENŞE KANITI

Madde 14

Genel şartlar

Türkiye'ye ithal edilen Topluluk menşeli ürünler ve Topluluğa ithal edilen Türkiye menşeli ürünler, aşağıdaki belgelerden birinin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanacaktır:

(a) Bir EUR.1 Dolaşım Belgesi. EUR.1 Belgesinin bir örneği EK-III'te verilmiştir; veya

(b) İşbu Protokolün 19(1) Maddesinde belirtilmiş durumlarda, ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veya herhangi bir başka ticari belge üzerinde belirtilen, metni Ek-IV'te bulunan, ilgili ürünleri teşhislerini mümkün kılmaya yeterli ayrıntıda anlatan bir beyan (bundan sonraki bölümlerde "fatura beyanı" olarak atıfta bulunulacaktır).

Madde 15

EUR.1 dolaşım belgesinin düzenlenme işlemleri

1. EUR.1 Belgesi, ihracatçının veya ihracatçının sorumluluğunda yetkili temsilcisinin yazılı müracaatına binaen, ihracatçı memleketin gümrük idareleri tarafından düzenlenecektir.

2. Bu amaçla ihracatçı veya yetkili temsilcisi, örnekleri Ek-III'te yer alan EUR.1 dolaşım belgesi ve müracaat formunu dolduracaktır. Bu formlar, işbu Protokolün kaleme alındığı dillerden birinde ve ihracatçı memleketin iç kanunları hükümleri muvacehesinde doldurulacaktır. Eğer el yazısı kullanılırsa matbaa harfleriyle ve mürekkeple doldurulacaktır. Ürünün tanımı, bu amaçla ayrılmış kutu içine boş satır bırakılmaksızın yapılacaktır. Eğer kutunun tamamı dolmaz ise, tanımın son satırının altına bir yatay çizgi çekilerek, boş alan çapraz bir çizgi ile kapatılacaktır.

3. EUR.1 dolaşım belgesi düzenlenmesi için müracaatta bulunan ihracatçı, EUR.1 dolaşım belgesini tanzim edecek ihracatçı memleketin gümrük idarelerinin talep edebileceği, sözkonusu ürünün menşe durumu ile işbu

Protokolün diğer hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden tüm ilgili vesaiki herhangi bir zamanda ibraz etmeye hazırlıklı olacaktır.

4. Sözkonusu ürünlerin, Türkiye veya Topluluk menşeili olduğunun kabulü ve işbu Protokolün diğer hükümlerine uygunluk arzetmesi durumunda, Türkiye gümrük idareleri veya Topluluk Üyesi bir Devlet tarafından bir EUR.1 dolaşım belgesi düzenlenecektir.

5. Belgeyi düzenleyen gümrük idareleri, ürünlerin menşe durumunun ve işbu Protokolün diğer hükümlerinin yerine getirildiğinin kontrolü için gereken her tedbiri alacaklardır. Bu amaçla, herhangi bir delil talebinde bulunmaya, ihracatçının hesaplarında denetleme yapmaya ve uygun görülecek herhangi bir başka kontrole yetkili olacaklardır. Belgeyi düzenleyen gümrük idareleri, 2. fıkrada atıfta bulunulan formların doğru olarak doldurulduğunu da kontrol edeceklerdir. Özellikle, ürünün tanımı için ayrılmış bulunan boşluğun, her türlü sahte ilaveler yapılması imkanı ortadan kaldırılacak şekilde doldurulmuş olduğunu kontrol edeceklerdir.

6. EUR.1 dolaşım belgesinin düzenlendiği tarih, sertifika üzerindeki 11 numaralı kutuda gösterilecektir.

7. EUR.1 dolaşım belgesi, fiili ihracatın gerçekleşmesini veya kesinleşmesini müteakiben, derhal düzenlenecek ve ihracatçının kullanımına verilecektir.

Madde 16

Sonradan düzenlenen EUR.1 dolaşım belgeleri

1. İşbu Protokolün 15(7) Maddesine rağmen aşağıdaki durumlarda, EUR.1 dolaşım belgesi istisnai olarak, ait olduğu ürünün ihracatından sonra düzenlenebilir:

(a) hatalar, bilerek yapılmayan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle, ihracat süresinde düzenlenmemiş ise; veya

(b) Bir EUR.1 dolaşım belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğu hususu, gümrük idarelerine tatmin edici bir şekilde ispat edilir ise.

2. 1. fıkranın uygulanmasını teminen, EUR.1 dolaşım belgelerinin ait olduğu ürünlerin ihracat yer ve tarihi, ihracatçının yapacağı müracaatta belirtilmiş olmalı, bu talebin gerekçeleri de izah edilmelidir.

3. Gümrük idareleri geçmişe dönük EUR.1 dolaşım belgesi düzenleme işlemini, ancak ihracatçının müracaatındaki bilgilerin mütekabil dosya ile uyumlu olması halinde yerine getirebilir.

4. Sonradan düzenlenen EUR.1 dolaşım sertifikalarına, aşağıdaki ibarelerden birisi yazılmalıdır:

"NACHTRÄGLICH AUSGESTELLT", "DELIVRE A POSTERIORI",

"RILASCIATO A POSTERIORI", "AFGEGEVEN A POSTERIORI",

"ISSUED RETROSPECTIVELY", "UDSTEDT EFTERFØLGENDE",

"EKD Oq EN EK TW N YS TEPW N", "EXPEDIDO A POSTERIORI"

"EMITIDO A POSTERIORI", "ANNETTU JÄLKIKÄTEEN",

"UTFÄRDAT I EFTERHAND", "SONRADAN VERİLMİŞTİR".

5. 4. fıkrada belirtilen ibare, EUR.1 dolaşım belgesinin "Remarks" (notlar) kutusuna yerleştirilecektir.

Madde 17

İkinci nüsha EUR.1 dolaşım belgesi tanzimi

1. EUR.1 dolaşım belgesinin çalınması, kaybolması veya tahrip olması halinde ihracatçı, belgeyi tanzim eden gümrük idarelerine, ellerindeki ihracat belgelerine istinaden ikinci bir nüsha tanzim etmeleri için müracaat edebilir.

2. Bu şekilde düzenlenen ikinci nüshaya, aşağıdaki ibarelerden birisi konmalıdır:

"DUPLIKAT", "DUPLICATA", "DUPLICATO", "DUPLICAAT", "DUPLICATE", "ANTIG PAF O", "DUPLICADO", "SEGUNDA VIA", "KAKSOISKAPPALE", "İKİNCİ NÜSHADIR"

3. 2. fıkrada belirtilen onay işareti, EUR.1 dolaşım belgesinin "remarks"(notlar) kutusuna yerleştirilecektir.

4. İkinci nüsha, üzerinde bulunması gereken, orijinal EUR.1 dolaşım belgesinin tanzim tarihinden itibaren geçerli olacaktır.

Madde 18

Evvelce tanzim edilmiş veya hazırlanmış bir menşe kanıtına istinaden EUR.1 dolaşım belgesi tanzimi

Menşe ürünler Türkiye veya Topluluk'daki bir gümrük idaresinin kontrolüne arz edildiği takdirde, sözkonusu ürünlerin tamamı veya bir bölümünü Türkiye veya Topluluk sınırları içinde başka bir yere gönderebilmek amacıyla, orijinal menşe kanıtının bir veya daha fazla EUR.1 dolaşım belgesi ile ikame edilmesi mümkün olacaktır. İkame EUR.1 dolaşım belgesi(leri), ürünlerin kontrolü kendisine verilmiş olan gümrük idaresi tarafından düzenlenecektir.

Madde 19

Fatura beyanının şartları

1. İşbu Protokolün 14. Maddesinin (b) şıkkında atıfta bulunulan fatura beyanı,

(a) İşbu Protokolün 20. Maddesi çerçevesindeki onaylı bir ihracatçı tarafından, veya

(b) toplam değeri 6000 ECU'yu geçmeyen menşe ürünlerini ihtiva eden bir veya daha fazla paketten müteşekkil bir sevkiyat sözkonusu ise, herhangi bir ihracatçı tarafından,

yapılır.

2. Fatura beyanı, sözkonusu ürünlerin Türkiye veya Topluluk menşeli olarak kabulü ve bu Protokolün diğer hükümlerinin sağlanması halinde tanzim olunabilecektir.

3. Fatura beyanında bulunan ihracatçı, sözkonusu ürünün menşe durumu ile işbu Protokolün diğer hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu kanıtlayan tüm ilgili vesaiki, ihracatçı memleketin gümrük idarelerinin talebi üzerine herhangi bir anda ibraz etmeye hazırlıklı olacaktır.

4. Fatura beyanı, ihracatçı tarafından, metni Ek IV'te verilen, aynı ekteki lisan çeşitlerinden birinde ve ihracatçı memleketin iç mevzuatıyla uyumlu olan beyanın, fatura, teslimat belgesi veya başka bir ticarî belge üzerine daktilo edilmesi, ıstampa ile mühürlenmesi veya basılması suretiyle hazırlanacaktır. Eğer beyan el yazısı ile yapılırsa, matbaa harfleriyle ve mürekkeple yazılacaktır.

5. Fatura beyanı, ihracatçının kendi elyazısı ile atacağı orijinal imzasını ihtiva edecektir. Ancak, işbu Protokolün 20. Maddesi kapsamındaki onaylı ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış herhangi bir fatura beyanının kendi elyazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğunu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ihracatçı memleketin gümrük idarelerine vermiş olması koşuluyla, böyle bir beyanı imzalama şartı aranmaz.

6. Bir fatura beyanı, kapsadığı ürünlerin ihracatı esnasında veya, ilgili ürünlerin ithalatı üzerinden iki yıldan uzun bir süre geçmeden sözkonusu beyanın ithalatçı memlekete teslim edilmesi koşuluyla ihracatın gerçekleştirilmesinden sonra ihracatçı tarafından hazırlanabilecektir.

Madde 20

Onaylanmış ihracatçı

1. İhracatçı memleketin gümrük idareleri, bu Anlaşma kapsamındaki ürünlerin ihracatını sık aralıklarla yapmakta olan bir ihracatçıyı, sözkonusu ürünlerin değerlerine bakılmaksızın fatura beyanı hazırlayabilmesi konusunda yetkili kılabilir. Böyle bir yetkiyi amaçlayan bir ihracatçı, ürünlerin menşe durumu ile işbu Protokolün diğer hükümlerinin gereklerinin yerine getirildiği hususlarında her türlü garantiyi gümrük idarelerinin tatminine arzetmek mecburiyetindedir.

2. Gümrük idareleri, onaylanmış ihracatçı statüsünü, kendilerinin uygun görecekleri herhangi bir şarta bağlı olarak verebilirler.

3. Gümrük idareleri, onaylanmış ihracatçıya, fatura beyanında yer almak üzere, bir gümrük yetki numarası verecektir.

4. Gümrük idareleri, yetkinin onaylı ihracatçı tarafından kullanımını izleyecektir.

5. Gümrük idareleri, vermiş oldukları yetkiyi herhangi bir anda geri alabilirler. Onaylanmış ihracatçı 1. fıkrada belirtilen garantileri artık vermez, 2. fıkrada belirtilen şartları yerine getirmez veya yetkiyi doğru olmayan bir şekilde kullanırsa, bu tedbire başvuracaklardır.

Madde 21

Menşe kanıtının geçerliliği

1. Bir menşe kanıtı, ihracatçı memleketteki düzenleniş tarihinden itibaren dört ay geçerli olacak ve bu süre zarfında ithalatçı memleketin gümrük idarelerine ibrazı gerekecektir.

2. 1. fıkrada belirtilen son teslim tarihinden sonra ithalatçı memleketin gümrük idarelerine ibraz edilen menşe kanıtları, bu belgelerin istisnaî durumlar nedeniyle belirlenmiş son tarihe kadar ibraz edilememesi durumunda uygulanan tercihli muamele çerçevesinde kabul edilebilecektir.

3. Diğer geç teslim hallerinde ithalatçı memleketin gümrük idareleri, ürünlerin belirtilen son tarihten önce teslim edilmiş olması kaydıyla menşe kanıtlarını kabul edebilir.

Madde 22

Menşe kanıtının ibrazı

Menşe kanıtları, ithalatçı memleketteki usullere uygun olarak o memleketin gümrük idarelerine ibraz edilecektir. Anılan gümrük idareleri, menşe kanıtlarının tercümesini, ve ayrıca, ürünlerin Anlaşmanın uygulanmasının gerektirdiği koşullara uygun olduğuna ilişkin ithalatçının beyanını da içeren bir ithalat beyannamesini de talep edebilir.

Madde 23

Destekleyici belgeler

İşbu Protokolün 15(3) ve 19(3) Maddelerinde belirtilen, EUR.1 dolaşım belgesi veya fatura beyanı kapsamındaki ürünlerin Türkiye veya Topluluk menşeili olduğunu ve işbu Protokolün diğer hükümlerine de uyumluluk arz ettiğini ispat etmek amacıyla kullanılan belgeler, diğerlerinin yanı sıra aşağıda belirtilenlerden ibaret olabilecektir:

(a) İhracatçı veya tedarikçi tarafından, sözkonusu eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici nitelikte, örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan deliller;

(b) Türkiye veya Topluluk'un iç hukuku çerçevesinde tanzim edilmiş olan, imalatta kullanılmış maddelerin menşe durumunu kanıtlayan vesaik;

(c) Kendi dahili mevzuatı icabı kullanılmak üzere Türkiye veya Topluluk'da tanzim edilmiş olan, maddeler üzerindeki işçilik veya işlemi gösteren vesaik;

(d) İşbu Protokole uygun olarak Türkiye veya Topluluk'da tanzim edilmiş olan, imalatta kullanılan maddelerin menşe durumunu kanıtlayan EUR.1 dolaşım sertifikaları veya fatura beyanları.

Madde 24

Menşe kanıtı ve destekleyici belgelerin muhafazası

1. EUR.1 dolaşım belgesi tanzimi için müracaatta bulunan ihracatçı, işbu Protokolün 15(3) Maddesinde belirtilen vesaiki en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedir.

2. Fatura beyanında bulunan ihracatçı, işbu beyanın bir nüshasını ve işbu Protokolün 19(3) Maddesinde belirtilen vesaiki en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedir.

3. İhracatçı memleketin EUR.1 dolaşım belgesi düzenleyen gümrük idareleri, işbu Protokolün 15(2) Maddesinde belirtilen müracaat formunu en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedir.

4. İthalatçı memleketin gümrük idareleri, kendilerine ibraz edilen EUR.1 dolaşım sertifikaları ve fatura beyanlarını en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedir.

Madde 25

Farklılıklar ve şekli hatalar

1. Menşe kanıtı ile ürünlerin ithalat formalitesini yerine getirmek amacıyla gümrük idarelerine ibraz edilen vesaik arasında bulunabilecek küçük farklılıklar, teslimatı yapılan ürünlere ilişkin olduğu kesinlikle tesbit olunması kaydıyla menşe kanıtının geçerliliğini otomatik olarak ortadan kaldırmayacaktır.

2. Menşe kanıtı üzerindeki ifadelerin doğruluğu üzerinde şüphe yaratması sözkonusu olmayan, daktilo hatası gibi bariz resmî hatâlar, işbu belgenin reddedilmesini gerektirmeyecektir.

Madde 26

ECU cinsinden ifade edilmiş tutarlar

1. ECU cinsinden ifade edilen tutarların ihracatçı memleketin ulusal parası cinsinden eşdeğer tutarı, ihracatçı memleket tarafından tesbit olunacak ve Avrupa Toplulukları Komisyonu aracılığıyla ithalatçı memleketlere duyurulacaktır.

2. Eğer tutarlar, ithalatçı memleket tarafından tesbit olunmuş olan mütekabil tutarları geçiyorsa, ithalatçı memleket bu tutarı, ancak ürünlerin ihracatçı memleketin parası cinsinden fatura edilmiş olması halinde kabul edecektir. Eğer ürünler başka bir Topluluk Üyesi Devletin parası cinsinden faturalandırılmışsa, ithalatçı memleket ilgili memleket tarafından bildirilmiş olan tutara itibar edecektir.

3. Herhangi bir ulusal para cinsinden kullanılacak olan tutarlar, ECU cinsinden ifade olunan tutarların Ekim 1995'in ilk çalışma günü itibariyle o ulusal para cinsinden eşdeğeri olacaktır.

4. ECU cinsinden ifade edilmiş tutarlar ile bunların Türkiye ve Topluluk Üyesi Devletler’in ulusal paraları cinsinden eşdeğerleri, Türkiye veya Topluluk'un talebi üzerine Ortak Komite tarafından gözden geçirilecektir. Bu gözden geçirme esnasında Ortak Komite'nin, herhangi bir ulusal para için kullanılacak tutarlarda azalma olmadığından emin olması ve fiili anlamda ilgili limitlerin etkilerinin muhafaza edilmesinin arzu edilip edilmediğini de değerlendirmesi gerekmektedir. Bu amaçla Ortak Komite, ECU cinsinden ifade edilen tutarların değiştirilmesine karar verebilir.

BAŞLIK VI

İDARİ İŞBİRLİĞİ AMAÇLI DÜZENLEMELER

Madde 27

Karşılıklı yardımlaşma

1. Türkiye gümrük idareleri ve Topluluk Üyesi Devletler, kendi gümrük idarelerinde EUR.1 dolaşım belgesi tanzim ederken kullandıkları mühürlerin örnek baskılarını, EUR.1 dolaşım sertifikalarının ve fatura beyanlarının kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin adreslerini, Avrupa Toplulukları Komisyonu aracılığıyla birbirlerine temin edeceklerdir.

2. Bu Protokolün doğru uygulanmasını teminen Türkiye veTopluluk birbirlerine, yetkili gümrük idareleri vasıtasıyla, EUR.1 dolaşım sertifikaları veya fatura beyanlarının gerçekliğinin ve bu vesaikte yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolünde yardımcı olacaktır.

Madde 28

Menşe kanıtlarının doğrulanması

1. Menşe kanıtlarının sonradan doğrulanması, yoklama suretiyle veya, ithalatçı memleket gümrük idarelerinin EUR.1 dolaşım sertifikaları ve fatura beyanlarının gerçekliği, sözkonusu ürünlerin menşe durumuna ilişkin bilgilerin doğruluğu, veya işbu Protokolün diğer hükümlerinin yerine getirilişine ilişkin makul şüpheleri olması halinde yapılacaktır.

2. 1. fıkra hükümlerini yerine getirmek amacıyla ithalatçı memleketin gümrük idareleri, EUR.1 dolaşım belgesi ve fatura ile, eğer ibraz edilmiş ise fatura beyanını, yahut bu vesaikin birer kopyasını, uygun görülen hallerde talebin gerekçelerini de vermek suretiyle, ihracatçı memleketin gümrük idarelerine geri göndereceklerdir. Menşe kanıtında verilen bilginin doğru olmadığı kanaatini uyandıran vesaik veya bilgi, doğrulanma talebinin desteklenmesi amacıyla sevk edilecektir.

3. Doğrulama, ihracatçı memleketin gümrük idareleri tarafından yapılacaktır. Bu amaçla, ihracatçı memleket gümrük idareleri, ihracatçının hesaplarında herhangi bir delil arama, herhangi bir denetimde bulunma veya uygun görülecek diğer sağlamaları yapabilme yetkisine haiz olacaklardır.

4. Eğer ithalatçı memleket gümrük idareleri, doğrulama sonucunun beklenmesi süresince sözkonusu ürünlere tercihli muamele hakkı tanınmasını askıya almaya karar verirse, ürünlerin gerekli görülecek bir ihtiyatî tedbir karşılığında serbest bırakılması ithalatçıya önerilecektir.

5. Doğrulama talebinde bulunan gümrük idareleri, doğrulama sonuçlarından mümkün olan en kısa zamanda haberdar edilecektir. Bu sonuçlar, dokümanların gerçek olup olmadığını, sözkonusu ürünlerin Türkiye veya Topluluk menşeili olarak kabul edilip edilemeyeceğini ve işbu Protokolün diğer hükümlerine uygunluğunu, açıkça belirtmelidir.

6. Makul şüphe durumlarında, denetim talebini takip eden on ay içinde cevap alınamaz veya cevapta sözkonusu vesaikin gerçekliğinin veya ürünlerin gerçek menşeinin tesbitine imkân verecek ölçüde yeterli bilgi bulunmaz ise, talepte bulunmuş olan gümrük idareleri, istisnaî durumlar dışında, tercihin kullanılmasına izin vermeyi reddedecektir.

Madde 29

Anlaşmazlıkların çözümü

Denetim talebinde bulunan gümrük idareleri ile bu denetimin icrasından sorumlu gümrük idarelerinin, işbu Protokolün 28. Maddesindeki doğrulama usulleriyle ilişkili olarak aralarında doğabilecek bir anlaşmazlığı kendi aralarında çözümleyememeleri sonucunda anlaşmazlık ortaya çıkması veya işbu Protokolün yorumlanmasına ilişkin bir soru tevcih etmeleri halinde, bu durumun Ortak Komiteye iletilmesi gerekmektedir.

İthalatçı ile, ithalatçı memleketin gümrük idareleri arasında çıkabilecek her türlü anlaşmazlık, adı geçen memleketin mevzuatı çerçevesinde halledilecektir.

Madde 30

Cezalar

Sözkonusu ürünler için tercihli muamele hakkı elde etmek amacıyla, yanlış bilgi içeren bir dokümanı hazırlayan veya hazırlanmasına sebep olan şahıslar cezalandırılacaktır.

Madde 31

Serbest Bölgeler

1. Türkiye ve Topluluk, kendi sınırları içinde bulunan bir serbest bölgeyi kullanan ve bir menşe kanıtı aracılığı ile ticarete konu olan eşyaların nakliyeleri esnasında, bunların başka eşyalarla değiştirilmemelerinin, veya bozulmalarını önleyici normal işlemler dışındaki herhangi bir işleme tabi tutulmamalarının temini konusundaki her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler.

2. 1. fıkra hükümlerine istisna olarak, Türkiye veya Topluluk menşeili herhangi bir ürün, bir menşe kanıtı kapsamında bir serbest bölgeye ithal olunur ve bir işlem veya muameleden geçirilirse, ilgili idareler, tatbik edilmiş olan işlem veya muamelenin işbu Protokol hükümlerine uygun olması koşuluyla, ihracatçının talebine binaen yeni bir EUR.1 dolaşım belgesi düzenleyeceklerdir.

BAŞLIK VII

CEUTA VE MELILLA

Madde 32

Protokolün uygulanması

1. İşbu Protokolün 2. Maddesinde kullanılan "Topluluk" terimi, Ceuta ve Melilla'yı kapsamaz.

2. Türkiye menşeili ürünler Ceuta veya Melilla'ya ithal edildiğinde, İspanya Krallığı ve Portekiz Cumhuriyeti'nin Topluluklarına Katılım Kanunu'nun 2'inci Protokolü çerçevesinde Topluluğun gümrük alanı menşeli ürünlere uygulanan aynı gümrük rejimine her yönüyle tabi olacaktır. Türkiye, Anlaşma kapsamında olan ve Ceuta ve Melilla menşeili ürünlerin ithalatına, Topluluktan ithal edilen ve Topluluk menşeili ürünlerin ithalatında uygulanan gümrük rejiminin aynısını tatbik edecektir.

3. Ceuta ve Melilla menşeili ürünlere ilişkin 2. fıkranın uygulanması amacıyla, işbu Protokolün 33. Maddesinde belirtilen özel şartlara tabî olarak gerekli değişikliklerin yapılmasıyla uygulanacaktır.

Madde 33

Özel şartlar

1. İşbu Protokolün 11. Maddesi hükümleri uyarınca nakliyelerinin doğrudan doğruya yapılmış olması koşuluyla,

(1) aşağıdakiler, Ceuta ve Melilla menşeili ürünler olarak kabul edilirler:

(a) tamamiyle Ceuta ve Melilla'da elde edilmiş ürünler,

(b) imalatları için, (a) şıkkında belirtilenlerin dışındaki ürünlerin kullanılması suretiyle Ceuta ve Melilla'da elde edilmiş olan ve aşağıdaki koşullardan birisini sağlayan ürünler:

(i) sözkonusu ürünlerin işbu Protokolün 5. Maddesi çerçevesinde yeterli işçilik veya işlem görmüş olması, veya

(ii) bu ürünlerin, işbu Protokolün 6(1) Maddesinde belirtilen yetersiz işçilik veya işlemin ötesinde bir işlem veya işçiliğe tabi tutulmuş olması şartıyla, işbu Protokol çerçevesinde Türkiye veya Topluluk menşeili olması.

(2) aşağıdakiler, Türkiye menşeili ürünler olarak kabul edilirler:

(a) tamamiyle Türkiye'de elde edilmiş ürünler,

(b) imalatları için, (a) şıkkında belirtilenlerin dışındaki ürünlerin kullanılması suretiyle Türkiye'de elde edilmiş olan ve aşağıdaki koşullardan birisini sağlayan ürünler:

(i) sözkonusu ürünlerin işbu Protokolün 5. Maddesi çerçevesinde yeterli işçilik veya işlem görmüş olması, veya

2. Ceuta ve Melilla tek bir ülke olarak kabul edilecektir.

3. İhracatçı veya yetkili temsilcisi, EUR.1 dolaşım belgesinin 2. kutusuna veya fatura beyanları üzerine "Türkiye" ve "Ceuta ve Melilla" ibarelerini yerleştirecektir. İlaveten, Ceuta ve Melilla menşeli ürünler sözkonusu ise, bu husus EUR.1 dolaşım belgesinin 4. kutusunda veya fatura beyanı üzerinde gösterilecektir.

4. İşbu Protokolün Ceuta ve Melilla'da uygulanmasından İspanyol gümrük idareleri sorumlu olacaktır.

BAŞLIK VIII

NİHAİ HÜKÜMLER

Madde 34

Protokolde yapılacak değişiklikler

Ortak Komite, işbu Protokol hükümlerinde değişiklik yapmaya karar verebilir.