GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET SİRKÜLERİ
NO: 2006/89
Gümrük Müsteşarlığı tarafından hazırlanan 28.02.2006 tarihli, 2006/6 sayılı Genelge’de ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespitinde uygulanacak usul ve esaslar belirlenmektedir.
Söz konusu Genelge uyarınca, ithal eşyasına ilişkin olarak beyan edilen kıymetin gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilmeyeceği, satışa ilişkin diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle öncelikle, satış bedeli yöntemine göre belirlenecektir.
Satış bedeli yönteminden, aynı ya da benzer eşyanın satış bedeli yöntemine geçilebilmesi için beyan edilen kıymetin kontrolü neticesinde satış bedeli yönteminin uygulanmasının mümkün olmadığı dolayısıyla, bu yöntemin terk edilmesi gerektiği dayanakları ile açıklanmalıdır.
Satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymeti belirlenirken, beyan edilen kıymetin aynı veya benzer eşyaya ait mevcut kıymetlerin altında olması halinde bu durum beyan edilen kıymetin reddi için tek başına bir gerekçe oluşturmamaktadır.
Beyan edilen eşyanın kıymetinin, aynı veya benzer eşyanın kıymetine göre düşük olmasının sebepleri araştırılırken öncelikle bu farklılığın, satış bedeli yöntemine ilişkin Gümrük Kanunu’nun 24/1 inci maddesinin (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen
“a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı;
· Türkiye Cumhuriyeti kanunları, tüzükleri ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan,
· Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan,
· Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen,
Kısıtlamalar dışında, hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır.
b) Satış veya fiyat, kıymeti belirlenmekte olan eşya bakımından, kıymeti tespit edilemez bir koşul veya edim konusu olmamalıdır.
c) Eşyanın alıcı tarafından tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkartılması ya da kullanımı sonucu doğan hasılanın bir bölümünün doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal etmesi halinde, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına 27 nci madde hükümlerine göre ilave yapılabilmelidir.
d) Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır.”
hususlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakılacaktır.
Yukarıda yer alan hususlardan birinin varlığı nedeniyle kıymet farklılığı söz konusu ise;
- Satış fiyatının hangi ölçüde etkilendiği objektif olarak belirlenebiliyorsa, gerekli düzeltme yapılarak gümrük kıymeti satış bedeli yöntemine göre belirlenecektir.
- Satış fiyatının hangi ölçüde etkilendiği saptanamıyorsa, gümrük kıymeti satış bedeli yöntemine göre değil, aynı eşyanın satış bedeli yöntemine, buna göre de belirlenemiyorsa sırasıyla izleyen diğer yöntemlere göre belirlenecektir.
Söz konusu bentlerde belirtilen hususlardan biri mevcut değilse
- Gümrük Yönetmeliği’nin 35/(a) ve (b) bentlerinde tanımlandığı gibi, karşılaştırılan eşyanın birbirlerinin aynı veya benzeri olması
- Ticari düzey ve/veya satın aldıkları miktarlar aynı veya birbirlerine yakın olması,
- Menşelerinin aynı olması,
- Satış tarihleri aynı veya yakın bir tarihli olmalıdır.
Beyan edilen eşya ile aynı veya benzer olduğu düşünülen eşya arasında, sayılan bu dört unsurdan sadece birinin dahi uyuşmaması halinde, aynı veya benzer eşyanın kıymeti, beyan edilen eşya için gümrük kıymeti olarak esas alınamamaktadır.
Yukarıda sayılan dört unsurun aynı olması halinde ise, aynı veya benzer eşya kıymetleri ile beyan edilen eşyanın kıymeti arasındaki farklılığın, satışa ilişkin koşullardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı önem taşımaktadır. Bu nedenle aşağıda yer alan soruların bilinmesi gerekmektedir.
- Satış ile ilgili satış sözleşmesinde yer alan ve fiyatın sonradan gözden geçirilmesini öngören hükümler mi bulunmaktadır?
- Tek bir satış muamelesine konu olup, bölümler halinde mi ithal edilmektedir?
- Tek fiyat üzerinden yapılan paket satış konusu mudur?
- Eşyanın ithali, bağlı satış konusu mudur?
- Satıcı tarafından miktar ya da peşin ödeme iskontosu yapılmış mıdır?
Yukarıda belirtilenlerin dışında, satış ve fiyatla ilgili başka koşullar da bulunabilir. Bu tür koşulların, eşya kıymetlerini artırıcı ya da azaltıcı yönde etkileyebileceği tabiidir.
Aynı veya benzer eşyanın, beyan edilen eşyaya uygun olduğu kesin olarak belirlenirse ve ithal eşyasının beyan edilen kıymetinin gerçeklik ve doğruluğu hususunda tereddüt hasıl olursa,
Gümrük İdaresince, beyan sahibinden ilave ispatlayıcı belgeler ve/veya kıymet konusunda açıklayıcı bilgi talep edilir. Talep edilen bilgi ve belgelerin karşılanması için beyan sahibinin 45 gün cevap süresi bulunmaktadır. Ancak sürenin bitiminden önce beyan sahibince yazılı ve gerekçeli talepte bulunulması durumunda 45 günü aşmamak kaydıyla ek süre alınması mümkündür.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar :
- Eşyanın kıymetinin belirlenmesi için yapılacak inceleme devam ederken eşyanın gümrükten çekilmesi mümkündür. Eşyanın çıkılabilmesi için, buna ilişkin talebin bir dilekçe ile gümrüğe verilmiş olması, yapılan beyana göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki fark için teminat verilmesi gerekmektedir.
İbraz edilen bilgi ve belgeler, gümrük idaresince kabul edilirse gümrük kıymeti satış bedeli yöntemine göre tespit edilecektir. Ancak gümrük idaresince talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içinde karşılanmaması, beyan edilen gümrük kıymetinin gerçeklik ve doğruluğunun ispatlanamaması durumunda, eşyanın kıymeti Gümrük Yönetmeliği’nde belirtilen esaslar çerçevesinde uygun yönteme göre belirlenecektir.
Öte yandan beyanda bulunan tarafından ibraz edilen belgelerin gerçeklik ve doğruluğundan şüphelenilmesi durumunda, gümrük idaresi tarafından yurt dışında kıymet araştırmasına gidilebilir. Ancak beyana göre hesaplanan vergileri toplamı 1.000 YTL’yi aşmayan eşya için yurt dışından bilgi talebinde bulunulmamaktadır. Ancak, araştırma konusu eşyanın birden fazla beyanname ile ithal edildiği durumlarda, hesaplamada bunlar toplu olarak dikkate alınmaktadır.
Yurt dışı araştırması sonucunda;
· Yükümlü tarafından beyan edilen kıymetin gerçek ve doğru olduğu tespit edilirse, beyan çerçevesinde gerekli işlemler yapılacaktır.
· Alınan yanıtta ilgili ülke tarafından talebin karşılanamayacağı ya da bilgi bulunamadığı bildirilmiş ise, gümrük idaresinde mevcut verilere göre değerlendirme yapılacaktır.
· Beyan edilen kıymetin gerçek veya doğru olmadığı tespit edilir ise, ilgilendirdiği yönüyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde gerekli adli ve idari işlemler yapılacaktır.
Beyana göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresi tarafından tahakkuk ettirilen vergiler arasındaki farkın yükümlüsünce teminata bağlanarak, eşyanın çekilmesi veya referans/veri kıymetler göz önünde bulundurularak teminat alınması durumlarında, talepte bulunulduğu tarihten itibaren bir yıl içerisinde Yurt Dışı Araştırmasının sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre değerlendirme yapılacaktır.
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
Saygılarımızla,
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.