Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34) yayımlandı.

 

Bilindiği üzere, 08.02.2008 tarih ve  Resmi Gazete’de yayımlanan Karar ile Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Karar’da çeşitli değişiklilere gidilmiş ve bu değişiklikler 2008/54 sayılı Gümrük ve Dış Ticaret Sirkülerimiz ile ilgililere duyurulmuştu. Bu defa, 28.02.2008 tarih ve 26801 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2008-32/34 sayılı Tebliğ ile 2007-32/33 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmış ve söz konusu Karar’da Hazine Müsteşarlığı’nın bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığının yetkisine bırakılan konularda düzenlemeler yapılmıştır.

 

Söz konusu Tebliğ’de yapılan düzenleme ile Türkiye’de yerleşik kişilerce ilgili transferlerin bankalar ve PTT aracılığıyla yapılması kaydıyla, yurt dışında bulunan bankalar ile bulunduğu ülkenin mevzuatına göre döviz alım satımına yetkili bulunan kuruluşlardan döviz alınması ve bunlara döviz satılması serbest bırakılmıştır.

 

Söz konusu Tebliğ’de; bankaların, yetkili müesseselerin, PTT’nin ve kıymetli maden aracı kuruluşlarının;

 

 

Yürürlükten kaldırılan 2007-32/33 sayılı Tebliğ’de;  yukarıda belirtilen kuruluşların iştiraya aldıkları muhabirlerince veya diğer yabancı bankalarca veyahut çek düzenlemeye yetkili kuruluşlarca düzenlenmiş çekler ile seyahat çeklerinin tutarlarını teşkil eden dövizlerin yurda getirilmesini temin etmekle yükümlü oldukları ve iştira edilmeyerek tahsile alınan çeklerin tahsil edilmemesinden doğan sorumluluğun  ilgililere ait olduğu belirtmişken, yayımlanan 2008-32/34 sayılı Tebliğ’de bu hükme yer verilmemiştir.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de bankaların, yetkili müesseselerin, PTT’nin, kıymetli maden aracı kuruluşlarının ve aracı kurumların döviz mevcutlarının Merkez Bankasına devrine ilişkin oran ve esasların Merkez Bankasınca belirleneceği hüküm altına alınmış olup, yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de yer alan uygulama muhafaza edilmiştir.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenlemede ilgili mevzuatta öngörülmesi veya ilgililerce talep edilmesi halinde; dahilde işleme izin belgesi, dahilde işleme izni, hariçte işleme izin belgesi ve hariçte işleme izni kapsamında veya bu rejimler haricinde dış ticaret işlemlerine konu olan kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan mamul eşyanın üzerine markaları ile ayarını gösteren damga basılacağı ve kıymetli eşyaya ilişkin sertifika düzenleneceği,

 

Ayrıca kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin ekspertiz raporlarının Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlükçe yeterlilikleri onaylanan özel ayar evleri ile eksperlerce düzenleneceği belirtilerek yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de yer alan uygulama aynen muhafaza edilmiştir.

 

2008/54 sayılı Gümrük ve Dış Ticaret Sirkülerimizde de belirtildiği üzere 08.02.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan

 

2008/13186 sayılı Karar ile 32 Sayılı Karar’ın 8 inci maddesinde değişikliğe gidilmiş ve ihracat bedellerinin tasarrufu serbest bırakılmıştır. Söz konusu Karar’daki bu düzenlemeye paralel olarak da 2008-32/34 sayılı Tebliğ’de ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

 

Ayrıca; Söz konusu Karar’da, Karar hükümlerinin 08.02.2008 tarihinden itibaren yürürlükte olacağı belirtildiğinden, bu tarihten önce fiili ihracatı gerçekleşen ihracat bedellerinin de serbest tasarrufa bırakılıp bırakılmadığına değinilmemişti. 2008-32/34 sayılı Tebliğ’in Geçici 1 inci maddesinde “yürürlükten kaldırılan tebliğler hükümlerine göre başlamış olup henüz sonuçlanmamış işlemler, ilgili tebliğ hükümlerine tabidir. Ancak aksine bir hüküm olmadıkça bu Tebliğ'in ilgililer lehine olan hükümleri uygulanır.” Hükmüne yer verilmiş olduğundan, 08.02.2008 tarihinden önce gerçekleşmiş olan ihracat bedellerinin tasarrufunun da serbest bırakıldığı düşünülmektedir.

 

Öte yandan, 2008/54 sayılı Gümrük ve Dış Ticaret Sirkülerimizde de belirtildiği üzere, 34 nolu SM,SMMM, YMM Genel Tebliği uyarınca, Katma Değer Vergisi Kanunu' nun 11 inci maddesi kapsamında yapılan katma değer vergisi iadesi işlemlerinde, hizmet ihracı, bavul ticareti ve ihrac kaydıyla satışlarda satışın bavul ticareti kapsamında ihracat yapanlara yapılması dışındaki işlemlerden doğan iadeler nedeniyle düzenlenecek tasdik raporlarına  döviz alım belgelerinin eklenmesi zorunluluğu bulunmamakta ancak, yeminli mali müşavirlerin, bu konuda düzenlenecek tasdik raporlarına herhangi bir şekil şartına bağlı olmaksızın söz konusu belgelerin gerçeği yansıttığına ilişkin tespitlerinin raporlarda açıkça belirtilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla mal ihracatı nedeniyle KDV iadesi talep eden firmaların Maliye Bakanlığı bu konuda ayrıca düzenleme yapmadığı sürece ihracat bedellerini eskiden olduğu gibi süresi içinde Türkiye’ye getirmeye ve DAB’a bağlamaya devam etmeleri gerektiği düşünülmektedir. Maliye Bakanlığı’nın bu konuda kararda yapılan değişikliğe paralel olarak düzenleme yapması ve bu belgelerin raporlara eklenme zorunluluğunun bulunmadığı konusunda açıklama yapması gerekmektedir.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenleme ile transit ticaret satış bedellerinin tasarrufu da serbest bırakılmıştır. Yürürlükten kaldırılan Tebliğ uyarınca transit ticaret satış bedellerinin yurda getirilmesi zorunluydu.

            

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de peşin dövizlerle ilgili olarak yürürlükten kaldırılan Tebliğ’deki uygulama aynen muhafaza edilmiştir. Bu çerçevede; peşin döviz karşılığında ihracatın 18 ay içinde gerçekleştirilmesi zorunludur. Ancak, gemi inşa ve ihraç (hazır gemi hariç) bedeli olan peşin dövizlerde bu süre 24 aydır. Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisna Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerle ilgili olarak sağlanan peşin dövizlerin kullanım süresi belge süresi (ek süreler dahil) kadardır.

 

İade edilen veya süresi içinde ihracatı gerçekleştirilemeyen peşin dövizler prefinansman hükümlerine tabi olur. Prefinansman hükümlerine tabi hale gelen peşin dövizlerin, ihracat taahhüt sürelerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uzatılması halinde, alıcının muvafakat etmesi kaydıyla kullanım süreleri de verilen ek süre kadar uzatılmış sayılır.

 

Alıcıdan temin edilen prefinansman peşin döviz hükmündedir.

 

2008/32-34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenleme ile, döviz transferlerinin bankalardan yapılması kaydıyla yurt dışındaki mali piyasalarda işlem gören menkul kıymetlerin, diğer sermaye piyasası araçlarının, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçlarının alım satımı Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş yurt içinde veya yurt dışında bulunan aracı kuruluşlar aracılığıyla yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

 

Yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de yurtd ışından menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamakta idi.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yurt dışına sermaye ihracına ilişkin olarak yürürlükten kaldırılan Tebliğ’deki düzenleme aynen muhafaza edilmiştir. Bu çerçevede; Türkiye’de yerleşik kişilerin, yurt dışında şirket kurmak, mevcut şirketlere ortak olmak veya şube açmak için yaptıkları ilk nakdi ve/veya ayni sermaye ihracını müteakip üç ay içerisinde, Hazine Müsteşarlığının internet adresinde yer alan yurt dışına sermaye ihracına ilişkin bilgi formunu açıklamalar doğrultusunda doldurarak adı geçen Müsteşarlığa göndermeleri gerekmektedir.

 

Ayrıca, sermaye ihracı gerçekleştiren Türkiye’de yerleşik kişilerin, her takvim yılını müteakip üç ay içerisinde adı geçen Müsteşarlığın internet adresinde yer alan bilgi formunu, formda istenilen bilgileri ve yapılan transferleri güncelleyerek söz konusu Müsteşarlığa göndermeleri gerekmektedir. Benzer şekilde, Türkiye’de yerleşik kişilerin, tasfiye edilen veya devredilen yurt dışındaki şirket, ortaklık ve şubelerinin durumu hakkında, tasfiye sürecinin sona ermesini veya devredilmesini müteakip en geç üç ay içerisinde, mezkur Müsteşarlığa bilgi vermeleri zorunludur.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan en önemli değişiklilerden biri kredilere ilişkindir. Esas itibariyle yurt dışından kullanılan kredilere ilişkin olarak yürürlükten kaldırılan Tebliğ uygulamaları muhafaza edilmiş ancak Türkiye’de yerleşik kişilerin yurtdışına kredi açması gibi bazı konularda yeni düzenlemeler yapılmıştır.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’in yurt dışından kredi kullanımına ilişkin muhafaza edilen hükümleri şu şekildedir.

 

Türkiye'de yerleşik kişiler, yurt dışından sağladıkları kredileri bankalar aracılığı ile kullanabilecekleridir. Ancak;

 

 

için kredinin bankalar aracılığıyla kullanılması şartı aranmayacaktır.

 

Ayrıca;

 

 

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenlemede kamu kurum ve kuruluşları tarafından temin edilen kredilerin bildirimi ile ilgili olarak Yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de mevcut uygulama muhafaza edilmiştir.

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenlemede kişisel sermaye hareketleri ile ilgili olarak Yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de mevcut uygulama aynen muhafaza edilmiş ve kişisel borçlar, armağan, hediye, bağış, çeyiz, gelin veya güveyin karşı tarafa verdiği para, miras, veraset veya  kalan mal, göçmen   işçilerin  kendi  ülkesindeki borçlarının tasfiyesine yönelik ödemeler ve göçmenlerin varlıkları kişisel sermaye hareketleri kapsamında değerlendirilmeye devam edilmiştir.

            

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenlemede yurt dışı müteahhitlik hizmetlerine ilişkin olarak Yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de mevcut uygulama aynen muhafaza edilerek Hazine Müsteşarlığının yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin ülke yararına geliştirilmesi ve desteklenmesi amacıyla ilgili kamu ve özel kuruluşlardan bilgi toplanması ile bunlar arasındaki bilgi paylaşımı ve koordinasyona katkıda bulunmak için gerekli tedbirleri almaya yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

 

2008-32/34 sayılı Tebliğ’de yapılan düzenlemede sürelere ilişkin olarak da Yürürlükten kaldırılan Tebliğ’de mevcut uygulama aynen muhafaza edilmiştir. Bu çerçevede;

 

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 sayılı Karar ile söz konusu Karara ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında işlemin yapıldığı gün hesaba katılmayacağı, ancak, hesaplanacak sürelerin son gününün resmi tatile rastlaması durumunda, sürelerin izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biteceği,

 

Sürelerin gün olarak ifade edildiği durumlarda, ilk günün (işlemin yapıldığı gün) hesaba katılmayacağı, gün hesabının ertesi günden hesaplanmaya başlanacağı ve sürenin, son günün çalışma saati sonunda biteceği,

 

Sürelerin ay olarak ifade edildiği durumlarda, süre bitiminin, izleyen ayların işlem tarihine tekabül eden tarihteki günün mesai saati sonu olduğu; ilgili ayda işlem tarihine tekabül eden bir gün bulunmaması durumunda ise süre bitiminin ayın son günü olduğu,

 

Sürelerin yıl olarak ifade edildiği durumlarda ise sürenin bitiminin, izleyen yılların işlemin yapıldığı ay ve tarihe tekabül eden ay ve tarihteki günün çalışma saati sonu olduğu belirtilmiştir.

 

Yukarıda da belirtildiği üzere, 2008-32/34 sayılı Tebliğ’de, yürürlükten kaldırılan tebliğler hükümlerine göre başlamış olup henüz sonuçlanmamış işlemlerin, ilgili tebliğ hükümlerine tabi olacağı, ancak aksine bir hüküm olmadıkça bu 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in ilgililer lehine olan hükümleri uygulanacağı belirtilmiştir.

 

28.02.2008 tarih ve 26801 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’in tam metnine ve eklerine buradan ulaşabilirsiniz.

 

Ek1 Ek2 Ek3

 

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

 

Saygılarımızla,

 

DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve

Bağımsız Denetim A.Ş.