Transfer Fiyatlandırması Geliyor...

 

 

Deloitte Türkiye Vergi Hizmetleri

Sorumlu Ortak

 

Deloitte Türkiye Vergi Hizmetleri

Kıdemli Müdür

 

 

Uzun bir süreden beri yeniden yazılmakta olan Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu’nda çok önemli değişiklikler ve gelişmeler yer almaktadır. Bunlardan bir tanesi de mevcut Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17. Maddesinde düzenlenmiş olan “Örtülü Kazanç” ile ilgili Maddeye yönelik değişikliklerdir. Aslında sözkonusu Madde, ruhu itibariyle değiştirilmemiş “Transfer Fiyatlandırması” başlığıyla yeniden kaleme alınarak “Transfer Fiyatlaması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” konusu daha kapsamlı ve açık ifadelerle anlatılmıştır.  Yeni Maddenin metni genel olarak, Türkiye’nin üye olduğu OECD’nin  (“Organization for Economic Co-operation and Development”) Çok Uluslu Şirketler ve vergi idareleri için 1995 yılında bir rapor çalışması şeklinde yayımlamış olduğu genel transfer fiyatlandırma prensipleri ile uyum halindedir. Bu çerçevede, Madde metninde yeni tanımlar yapılmış ve halihazırdaki Kanun Maddesinde de ifade edilen bazı kavramlar bu defa teknik terim olarak açıklanmıştır.

 

 

İlişkili kişiler arasındaki mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde sözkonusu mal ve hizmetlere uygulanan bedel veya fiyat, transfer fiyatıdır.

 

 

1)      Örtülü Kazanç dağıtılabilecek kişiler “ilişkili kişiler” olarak belirlenmiş ve “ilişkili kişi” tanımı yapılmıştır.

 

2)      Hali hazırda Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17. Maddesinde ilişkili kuruluşlar arasındaki 4 bent halinde ayrı ayrı sayılan işlemler, “mal veya hizmet işlemleri” ifadesi kullanılarak daha özet olarak ve fakat  daha kapsamlı bir tanımlama ile ifade edilmiştir.

 

3)      Transfer fiyatı tespitinde “emsallere uygunluk ilkesi” tanımlanmıştır.

 

4)      Emsallere uygun fiyat tespitinde uygulanabilecek ve OECD düzenlemeleri çerçevesindeki geleneksel yöntemlerin tanımları verilmiştir. Böylece, halihazırdaki “Örtülü Kazanç” Maddesindeki, nasıl tespit edileceğine dair hiçbir yöntem önerilmemiş bulunan “emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek veya düşük fiyat” uygulanıp uygulanmadığının ne şekilde tespit edileceğine dair yöntemler ortaya konulmuştur.

 

5)      Mükelleflere, ilişkili kişilerle yaptıkları işlemlerle ilgili olarak belirleyecekleri yöntem konusunda Maliye Bakanlığı’na başvurarak anlaşma yapabilme imkanı getirilmiştir.

 

6)      “Zararlı Vergi Rekabeti” 'ne yol açtığı kabul edilen ülkelerde veya bölgelerde bulunan kişilerle yapılan işlemler de ilişkili kişilerle yapılmış işlem olarak değerlendirilecektir.

 

7)      Tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla dağıtılan kazanç, örtülü kazanç şartlarının gerçekleştiği hesap dönemi sonu itibariyle elde edilmiş kar payı sayılacak ve dolayısıyla hem kurumlar vergisine hem de duruma göre temettü stopajına tabi tutulacaktır.   

 

 

 Aşağıda sayılanlar “İlişkili Kişi” kapsamında değerlendirilmiştir :

            - Kurumların kendi ortakları

            - Kurum ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek ve tüzel kişiler

            - Kurum ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya

              dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu  gerçek ve tüzel

              kişiler

            - Kurum ortaklarının eşleri

            - Kurum ortaklarının veya eşlerinin üst soyları (usul) ve alt soyları (füruu)

            - Üçüncü derece dahil kan ve sıhri akrabalar

 

 

Kurumların , ilişkili kişilerle “emsallere uygunluk ilkesi” ‘ne  (“Mesafeli Duruş” prensibi) aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal teslimleri veya hizmet ifaları bulunuyorsa bu teslim ve hizmetlerden doğan kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla dağıtılmış sayılmaktadır.

 

Hali hazırda geçerli Kurumlar Vergisi mevzuatımızda “örtülü kazanç dağıtımı” için geçerli olan vergiye tabi olma prensibi, yeni düzenlemeler çerçevesinde “sermaye şirketlerince transfer fiyatlandırması yoluyla dağıtılan kazançlar” için geçerli olacaktır. Böylece, mevcut mevzuatımızda yer alan “örtülü kazanç dağıtımı” müessesesi, uluslararası kabul gören OECD düzenlemeleri çerçevesinde daha kapsamlı ve açık olarak tanımlanmış olmaktadır.

 

 

Emsallere Uygunluk İlkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarında uygulanan fiyatlar veya bedellerin, arada böyle bir ilişkinin bulunmaması halinde oluşacak fiyat veya bedellere uygun olması prensibini ifade eder.

 

 

Yeniden düzenlenmiş “Transfer Fiyatlandırması” Maddesi metninde üç yöntem açıklanmıştır. “Geleneksel İşlem Yöntemleri” olarak da tanımlanan bu yöntemler ;

 

1)  Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi ("Comparable Uncontrolled Price Method")

2)  Maliyet Artış Yöntemi ("Cost-Plus Method")

3)  Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi ("Resale Price Method")

 

Emsaline uygun fiyatın belirlenmesi için kullanılması önerilen bu geleneksel yöntemlerin uygulanamaması halinde, gene OECD’nin Transfer Fiyatlaması ile ilgili düzenlemelerinde yer alan diğer yöntemler (“kar bölüşüm yöntemi”, “işleme dayalı net kar marjı” yöntemi) de kullanılabilecektir.  Eğer hem geleneksel hem de diğer yöntemlerin kullanılması mümkün değilse, mükellefler için kendi belirleyecekleri yöntemi uygulama imkanı da sunulmaktadır. Yalnız bu durumda, mükellef diğer yöntemlerin uygulanmasının mümkün olmadığını ispatlamak durumundadır.

 

 

OECD tarafından 13 Temmuz 1995 tarihinde yayımlanmasına karar verilen transfer fiyatlandırma prensipleri ile ilgili raporda düzenlenen prensip ve kurallar kısaca aşağıdaki gibi özetlenebilir (1) :

 

1)      Bağımsız taraflar arasındaki işlemlerde geçerli olan “Mesafeli Duruş” ilkesi

2)      Transfer fiyatlandırması ile ilgili geleneksel işlem metotları

3)      Geleneksel işlem metotları dışındaki diğer yöntemler

4)      Transfer Fiyatlandırması ile ilgili ihtilafların bertaraf edilmesi ve çözümüne yönelik idari yaklaşımlar

5)      Dökümantasyon

6)      Gayrimaddi varlıklara ilişkin transfer fiyatlamasında özellikli hususlar

7)      Grup şirketlerinde grup içi hizmet ifalarında transfer fiyatlama ilkeleri

8)      Grup şirketleri arasında gider paylaşımlarında transfer fiyatlama ilkeleri

 

 

“Örtülü Kazanç Dağıtımı” kavramı yeni düzenlemeler sayesinde daha somut hale getirilmiş ve hem Vergi İdaresi hem de mükellef açısından ilişkili kuruluşlarla yapılan işlemlerin daha bilinçli izlenmesine olanak sağlamıştır. Yöntemlerin nasıl uygulanacağı konusunda mükelleflerin daha fazla açıklamaya ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu çerçevede, Transfer fiyatlandırması ile ilgili usul ve esasların, çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Yönetmeliğin çıkarılmasıyla beraber uygulamada izlenecek yöntemler daha fazla açıklığa kavuşacak, uluslararası uygulamalarda olduğu gibi Türkiye’deki vergi mükellefleri de bu konuda daha bilinçli hareket edeceklerdir. Yapılan bu düzenlemeler sayesinde, ilgili konudaki mevzuat boşluğu büyük ölçüde giderilmiş ve  ülkemiz aleyhine matrah transferleri de bir ölçüde önlenmiş olacaktır.

 

Transfer fiyatlamasındaki yeni mevzuat değişikliklerini bizimle beraber izlemeye devam edin. Hepimize hayırlı olsun...

 

 

 

 

 

 

 

 

--------------------------

(1) “Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations” – OECD, Temmuz

        1995.