1. ÖNSÖZ
Türkiye-AB mali işbirliği, ortaklık ilişkisinin başlangıcından Gümrük Birliği’nin tamamlanmasına kadar olan dönemde (1964-1996), esas olarak Mali Protokollerle yürütülmüştür. Bu çerçevede, Türkiye’nin sosyal ve ekonomik gelişmesini teşvik amacıyla 1964-1981 yılları arasında üç Mali Protokol ile bir Tamamlayıcı Protokol imzalanmıştır. 32 yıllık bu dönemde 1.433 milyon Euro tutarında yardım öngörülmesine rağmen kullanılabilen yardım toplam 830 milyon Euro seviyesinde kalmıştır.
Avrupa Birliği’nin Aralık 1999 tarihinde gerçekleştirdiği Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’nin AB üyeliği adaylığının teyit edilmesiyle Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir sürece girilmiş ve bu gelişme Türkiye’ye sağlanan mali yardımın niteliği ve miktarında değişikliğe sebep olmuştur. Avrupa Birliği, bu süreçte Türkiye’nin diğer aday ülkelerle eşit koşullarda yer alacağını belirterek Aralık 2001’de kabul ettiği “Türkiye için Katılım Öncesi Mali Yardıma Yönelik Çerçeve Tüzük” ile Türkiye’ye yapılacak hibe niteliğindeki mali yardımları tek bir çerçeve altında toplamıştır.
AB tarafından Türkiye’ye 2000-2006 döneminde 1,04 milyar Euro olarak sağlanması öngörülen mali yardımın, AB Komisyonu’nun Ekim 2002 tarihinde sunduğu Strateji Belgesi’nde Türkiye’nin ihtiyacı doğrultusunda önemli miktarda artırılması öngörülmüş ve bu yaklaşım doğrultusunda, Aralık 2002 tarihinde gerçekleştirilen Kopenhag Zirvesi’nde Türkiye’nin 2004-2006 döneminde mali işbirliği çerçevesinde; 2004 yılında 250 milyon Euro, 2005 yılında 300 milyon Euro ve 2006 yılında 500 milyon Euro olmak üzere toplam 1,05 milyar Euro tutarında hibe niteliğinde mali yardım kullanmasına karar verilmiştir.
Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği arasındaki mali işbirliği çerçevesinde temin edilecek mali yardımların uygulanmasına ilişkin “Çerçeve Anlaşma” 14 Mayıs 2004 tarihinde Ankara’da imzalanmış ve söz konusu anlaşma 5303 sayılı Kanun’la uygun bulunarak 15.04.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu metin, söz konusu Anlaşmanın uygulama usul ve esaslarını belirleyen 1 ve 2 seri nolu Türkiye – AB Çerçeve Anlaşması Genel Tebliğleri ile getirilen düzenlemelere ilişkin açıklamaları içermektedir.
2. Çerçeve Anlaşmanın İçeriği
Türkiye - Avrupa Birliği Çerçeve Anlaşması; Avrupa Birliği tarafından veya Türkiye - Avrupa Birliği tarafından ortaklaşa finanse edilen projeler, faaliyetler ve eylemler kapsamındaki mal ve hizmet teslimleri, işler ve işlemlerde katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, damga vergisi ile veraset ve intikal vergisi istisnalarının uygulanmasını öngörmektedir.
Söz konusu Anlaşma’nın 6 ncı maddesi ile İşbirliğinin Genel Esaslarına ilişkin EK A metnin 8 inci maddesinde, vergi muafiyetlerine ilişkin çeşitli hükümlere yer verilmiş olup söz konusu hükümler doğrultusunda öngörülen vergi muafiyetine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 1 ve 2 seri nolu Türkiye – Avrupa Birliği Çerçeve Anlaşması Genel Tebliğleri ile belirlenmiştir.
3. Vergi İstisnasının Uygulama Alanı ve Tarihi
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ya da Türkiye - AB ortak finansmanı ile finanse edilen projeler, eylemler ve faaliyetler, söz konusu Anlaşma’nın 6 ncı maddesi ve İşbirliğinin Genel Esaslarına ilişkin EK A metnin 8 inci maddesinde yer alan vergi muafiyetlerinin kapsamına girmektedir.
Söz konusu Anlaşma uyarınca, vergi istisnalarını genel olarak düzenleyen Çerçeve Anlaşma’nın 6 ncı maddesi ile bu maddenin atıfta bulunduğu ve istisnaları ayrıntılı olarak düzenleyen Anlaşmanın eki EK A’da yer alan İşbirliğinin Genel Prensiplerinin 8 inci maddesi 10 Eylül 2000 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.
3.1. Katma Değer Vergisi İstisnasının Uygulaması
1 seri nolu Türkiye – AB Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği’nde; bir AT yüklenicisinin, AT sözleşmesi kapsamında, sözleşmenin yararlanıcısına teslim ettiği malların, sunduğu hizmetlerin veya yaptığı işlerin katma değer vergisinden (KDV) muaf tutulacağı belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen muafiyet, söz konusu Anlaşmada öngörüldüğü şekilde muafiyeti hak eden ve bunu teyit eden bir sertifikaya sahip AT yüklenicisine, herhangi bir tedarikçi tarafından, aşağıda yer alacak şartlara uygun olarak, AT sözleşmesi kapsamında AT yüklenicisi tarafından teslim edilen mallar veya sunulan hizmetler veya yapılan işler ile bağlantılı olarak temin edilen mallara veya sunulan hizmetlere veya yapılan işlere de uygulanmaktadır.
3.1.1. KDV İstisna Sertifikasının Temini
AB tarafından ya da Türkiye - AB ortak finansmanı ile yürütülen projeler, faaliyet ve eylemlerin yürütülmesi için imzalanan AT sözleşmesi kapsamında mal tedarik eden veya hizmet sunan veya iş yapan veya hibe sözleşmesini yürüten AT yüklenicilerinin, Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikasını alabilmeleri için, ekte bir örneği yer alan (Ek-1), kimliklerini ve statülerini teyit eden, Merkezi Finans ve İhale Birimi veya AT sözleşmesine taraf diğer Kurumca onaylanan bilgi formunu ve AT sözleşmesi örneğini hazırlayacakları bir dilekçe ile birlikte Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına vermeleri gerekmektedir.
Başvuruları Maliye Bakanlığı tarafından uygun bulunan AT yüklenicilerine anılan Bakanlık tarafından bir özelge verilmektedir. Söz konusu özelgeyi alan AT yüklenicilerinin bu özelge ile birlikte bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak, geçerliliği sözleşmede yazılı süreyle sınırlı olan Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikasını almaları mümkündür.
Söz konusu Anlaşma uyarınca, AT yüklenicilerinin gerekli belgelerle birlikte yaptıkları müracaat tarihinden itibaren 30 gün içinde söz konusu sertifikanın kendilerine verilmesi ya da bu süre içinde sertifika düzenlenmeme nedenlerinin kendilerine bildirilmesi gerekmektedir.
3.1.1.1. Mükellefiyet Kaydı Bulunmayanların Sertifika Temini
Mükellefiyet kaydı bulunmayan AT yüklenicileri yukarıda belirtilen belgelerle Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğüne başvurarak doğrudan Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikasını alabilmektedirler.
3.1.2. Sözleşme İmzalanması
AT yüklenicilerinin, AT sözleşmesi kapsamında teslim edecekleri mallar veya sunacakları hizmetler veya yapacakları işler ile bağlantılı olarak temin edecekleri mal, hizmet ve işler için öncelikle tedarikçiler ile sözleşme yapmaları gerekmektedir.
Bu sözleşmede, sözleşmeye konu mal, hizmet ve işlerin yüklenicinin taraf olduğu AT sözleşmesi kapsamında olduğunun yararlanıcı (Türkiye) tarafından onaylanması halinde bu mal teslimine, hizmet ifasına ve işlere KDV uygulanmayacağının belirtilmesi gerekmektedir.
Tedarikçi ancak yararlanıcı tarafından onaylanmış yüklenici ile yaptığı sözleşmenin ve yüklenicide yer alan sertifikanın kendisine ibraz edilmesi halinde, söz konusu sözleşme ve sertifikanın birer örneğini almak ve düzenlediği fatura ve benzeri evrakta söz konusu sözleşmeye ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapmak suretiyle KDV hesaplamadan satış yapabilecektir.
3.1.3. İthalatta Uygulama
Söz konusu Anlaşma kapsamında KDV’siz ithalat yapılabilmesi için; her bir ithalatın AT sözleşmesi kapsamında olduğunun, hazırlanacak bir liste ile yararlanıcı tarafından onaylanması ve bu listenin yüklenicide yer alan sertifika ile birlikte ilgili Gümrük İdaresine ibraz edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda ilgili Gümrük İdaresi tarafından düzenlenecek makbuzda, AT sözleşmesine ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapılarak KDV hesaplanmayacak ve Gümrük İdaresi tarafından, kendisine ibraz edilen liste ve sertifikanın birer örneği muhafaza edilecektir.
3.1.4. Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Alımlarında Uygulama
AT yüklenicileri, AT sözleşmesi kapsamında teslim edecekleri mallar veya sunacakları hizmetler veya yapacakları işler ile bağlantılı olarak temin edecekleri Amortismana Tabi İktisadi Kıymetleri, ancak söz konusu kıymetlerin sadece AT sözleşmesi kapsamında kullanılan kıymetler olması, bu kıymetlerin AT sözleşmesi sonunda yararlanıcıya bedelsiz tesliminin öngörülmesi halinde ve yukarıda yer alan esaslara çerçevesinde KDV’siz olarak alabilme imkanına sahiptirler.
Amortismana Tabi İktisadi Kıymet temini için düzenlenecek sözleşmelerde yukarıda belirtilenlere ilave olarak, söz konusu kıymetin AT sözleşmesi sonunda yararlanıcıya bedelsiz devredileceğinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin AT sözleşmesinde yer alan işlerden başka işlerde de kullanılacak olması halinde, AT yüklenicileri açısından 2 seçenek bulunmaktadır:
1 inci seçenek olarak, AT yüklenicileri söz konusu Amortismana Tabi İktisadi Kıymetleri başlangıçta KDV ödemek suretiyle satın alacaklar ve yüklenilen KDV’yi diğer vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirim konusu yapabileceklerdir.
Ancak, AT sözleşmesi sonunda söz konusu kıymetler nedeniyle yüklenilen KDV’den indirimle giderilmeyen bir kısım kalmış olması durumunda, AT yüklenicileri, bu kıymetin AT sözleşmesi kapsamında kullanılma süresinin bu kıymet için belirlenen amortisman süresi oranına isabet eden kısmı için yüklenilen KDV tutarını geçmemek üzere iade talep edebileceklerdir.
2 nci seçenek olarak, AT yüklenicileri bu kıymetleri, söz konusu kıymetlerin AT sözleşmesi kapsamında öngörülen kullanılma süresinin bu kıymetler için belirlenen amortisman süresi oranına isabet eden KDV tutarını ödemeden, kalan KDV tutarını ödemek suretiyle satın alabileceklerdir.
Bu durumda, tedarikçi ile sözleşme yapan AT yüklenicisi, bu sözleşmeyi yararlanıcıya onaylattırırken söz konusu kıymetin AT sözleşmesi kapsamında ne kadar kullanılacağını da onaylatmaları gerekmektedir.
3.1.5. 2000 YTL’nin Altındaki Alımlarda Uygulama
2.000 YTL’nın altında yapılacak her bir alım için tedarikçi ile sözleşme yapmak ve yararlanıcı kuruma onaylatmak şartı bulunmamaktadır. Bu bedelin altındaki işlemler için sertifika ibrazı ile KDV istisnası kendiliğinden uygulanmaktadır.
Yüklenicilerin, bu kapsamda birer aylık periyotlarla KDV istisnasından yararlanarak yaptıkları harcamalarla ilgili olarak kimden, ne tür mal, hizmet ve işi, ne miktarda ve tutarlarda, hangi tarih ve nolu fatura ile aldıklarını gösteren bir liste oluşturmaları ve bu listeyi, yararlanıcı kuruluşa, söz konusu harcamaların AT sözleşmesi kapsamında olduğunu belirtir şekilde onaylattırmaları gerekmektedir.
Bu kapsamda KDV’siz mal teslimi, hizmet ifası veya iş yapmak isteyen tedarikçilerin, kendilerine ibraz edilen sertifikanın bir fotokopisini alarak muhafaza etmeleri ve düzenleyecekleri fatura ve benzeri evrakta AT sözleşmesi ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapmaları zorunludur.
3.1.6. İade ve Mahsup İşlemleri
Söz konusu sertifika ile katma değer vergisi ödemeksizin mal ve hizmet alan, iş yaptıran AT yüklenicilerinin, unvanlarını, vergi kimlik numaralarını, katma değer vergisi ödemeksizin almış oldukları mal ve hizmetlerin, işlerin türünü, tutarlarını, fatura tarihi ile numaralarını ve mal ve hizmet satın aldıkları, iş yaptırdıkları mükelleflerin; unvanlarını, vergi kimlik numaralarını gösteren bir tabloyu sertifikanın alındığı tarihten itibaren üçer aylık periyotlar halinde katma değer vergisi beyannameleri ile birlikte bağlı oldukları vergi dairelerine, mükellefiyet kaydı olmayanların ise doğrudan Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğüne vermeleri gerekmektedir.
Bir AT yüklenicisi veya Anlaşmada öngörüldüğü şekilde muafiyete hak kazanan bir AT yüklenicisine mal teslim eden ve/veya hizmet sunan ve/veya iş yapan herhangi bir tedarikçi, Anlaşmada öngörüldüğü şekilde KDV’den muaf olarak teslim ettiği mallar veya sunduğu hizmetler veya yürüttüğü işlerle ilgili olarak yüklendiği katma değer vergisini diğer işlemleri için tahsil ettiği katma değer vergisinden indirme hakkına sahiptir.
Bu düzenleme tam istisna mahiyetinde olduğundan istisna kapsamına giren teslim ve hizmetler dolayısıyla yüklenilen vergiler, indirim yoluyla telafi edilememeleri halinde tedarikçilere/yüklenicilere nakden veya mahsuben de iade edilebilmektedir.
Nakden veya mahsuben yapılacak iade işlemleri istisna kapsamındaki işlemlerin beyan edildiği dönem beyannameleri ile birlikte verilecek iade talep dilekçesine dayanılarak yapılmaktadır.
İade talebinde bulunacak tedarikçi/yükleniciler, iade talep dilekçesine indirilecek katma değer vergisi listesini (AT sözleşmesi kapsamında yapılan faaliyetler ve dışındakiler için ayrı ayrı), AT yüklenicisi iseler Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikasının bir örneğini, tedarikçi iseler AT yüklenicisi ile yapılan sözleşmenin yararlanıcı kurum tarafından tasdikli bir örneğini, Anlaşma kapsamındaki mal alım/satımı ile hizmet sunumu ve işlere ilişkin fatura ve belgelerin aslı veya fotokopilerini ve yüklenilen katma değer vergisi tablosunu ekleyeceklerdir.
İade taleplerinin bağlı olunan vergi dairesine, bağlı olunan vergi dairesinin olmaması durumunda ise Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.
Nakten veya mahsuben iade talepleri, 84 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin mal ihracından doğan katma değer vergisinin iadesindeki esaslar çerçevesinde azami 10 günlük süre içerisinde sonuçlandırılmaktadır. İade için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilen durumlarda da mal ihracı için öngörülen limitler geçerli olmaktadır.
3.1.6.1. KDV Yönünden Mükellefiyet Kaydı Olmayan AT Yüklenicilerine Yapılacak KDV İadesine İlişkin Uygulama
KDV yönünden mükellefiyet kaydı olmayan at yüklenicilerine yapılacak KDV iadesine ilişkin uygulama esasları 1 seri nolu Tebliğ ile belirlenmiş olup, uygulamada yaşanan bazı tereddütler nedeniyle bu konudaki daha detaylı açıklamalara 2 seri nolu Tebliğde yer verilmiştir.
2 seri nolu Türkiye – AB Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği uyarınca; KDV yönünden mükellefiyet kaydı olmayan AT yüklenicileri, Çerçeve Anlaşma kapsamında olup, Anlaşmanın vergi muafiyetlerine ilişkin hükümlerinin uygulanmaya başlanmış sayıldığı 10 Eylül 2000 tarihinden sonra imzalanan ve sonuçlanan ya da halen devam etmekte olan AT sözleşmeleri kapsamında tedarik ettikleri mal, hizmet veya işler nedeniyle ödedikleri ve sözleşme makamından tahsil edemedikleri katma değer vergileri için;
Öncelikle yüklenicilerin, AB ya da Türkiye-AB ortak finansmanı ile yürütülen projeler, faaliyetler ve eylemlerle ilgili olarak imzalanan sözleşmenin; Çerçeve Anlaşma kapsamında olan bir AT sözleşmesi olduğunu ve bu sözleşme kapsamında tedarik edilen mal, hizmet ve işlerin katma değer vergisinden muaf olduğunu teyiden, sözleşmenin süresi bitmiş olsun veya olmasın, yukarıdaki belirtilen belgelerle (Dilekçe, Sözleşme makamınca onaylı Bilgi Formu ve sözleşmenin örneği) birlikte Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına müracaat etmeleri gerekmektedir.
Maliye Bakanlığı tarafından, iade talebiyle müracaat eden yüklenicilere, yapmış oldukları sözleşmenin, Çerçeve Anlaşma kapsamına giren bir sözleşme olup olmadığı, Çerçeve Anlaşma kapsamına giren bir sözleşme olması halinde, bu sözleşme kapsamında tedarik edilen ve katma değer vergisinden muaf olan mal, hizmet veya işler nedeniyle ödenen ve sözleşme makamından tahsil edilemeyen katma değer vergisinin iadesine ilişkin bir özelge verilecektir.
AT yüklenicilerinin iade işlemleri için, Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilen ve kendilerine verilen özelgede belirtilen vergi dairesine,
• İade talep dilekçesi,
• Sözleşme Makamı tarafından AT sözleşmesi kapsamında yapılan harcamaya ait olduğu onaylanmış yüklenilen KDV tablosu,
• Mal ve hizmet alımları ile yaptırılan işlere ilişkin fatura ve benzeri belgelerin aslı veya onaylı örnekleri,
• Sözleşme makamı tarafından, kendisine ibraz edilen fatura ve benzeri belgeler karşılığında yapılan ödemelere ilişkin makbuzların aslı veya onaylı fotokopisi,
• Kendisine Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca verilen özelge örneği veya KDV İstisna Sertifikasının onaylı fotokopisi,
• Katma değer vergisinden başka bir vergi türünden mükellefiyet kaydı bulunması halinde, bu vergi türünden dolayı borcu olup olmadığına dair ilgili vergi dairesinden alınan yazı.
ile birlikte başvurmaları gerekmektedir.
Aranılan belgelerin fotokopilerinin verilmesi halinde, AT yüklenicisi tarafından bu fotokopilerin aslının aynısı olduğuna dair bir şerh verilerek, varsa kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle onaylanması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen belgelerle birlikte müracaat eden AT yüklenicisine, öncelikle hiçbir vergi türünden mükellefiyet kaydı bulunmaması halinde potansiyel bir vergi kimlik numarası verilecektir. Eğer KDV dışında başka bir vergi türünden mükellefiyet kaydı varsa, buna ilişkin vergi kimlik numarasından verilecek iade dilekçeleri de kabul edilmektedir.
2 seri nolu Tebliğ uyarınca vergi dairesi, iade talebinin, nakden veya mahsuben olup olmadığına bakmaksızın gerekli incelemeleri yaptıktan sonra talebi yerine getirecektir.
İade işlemleri sırasında 84 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “Özel Esaslar” bölümündeki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, yukarıda istenilen belgeler dışında herhangi bir belge istenilmemesi esastır.
AT sözleşmesinde yer alan bedeli aşan harcamalara ait KDV ile yüklenici tarafından AT sözleşmesi kapsamında ödenen ve sözleşme makamından tahsil edilen KDV yükleniciye iade edilmemektedir.
Yüklenilen KDV tablosunda, 84 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin 1.1.3.1 bölümünde belirtilen bilgilere yer verilmesi zorunludur. Sözleşme makamı (Sözleşme makamı, AB Komisyonu ile AB Komisyonu tarafından AB fonlarını kullandırmakla görevlendirilen ve AT yüklenicisi ile AT sözleşmesini imzalayan kurum veya kuruluşlardır.) AT yüklenicisine Avrupa Birliği fonundan yapılan ödemenin KDV dahil olup olmadığı konusunda yüklenilen KDV tablosuna şerh düşerek, yetkilinin ismi, unvanı ve tarihi belirtilmek suretiyle onaylayacaktır.
3.1.7. Sözleşme Makamınca Ödenen KDV’nin İadesi
2 seri nolu Tebliğ uyarınca AT sözleşmesi kapsamında yapılan mal, hizmet alımı ve işlerle ilgili olarak yüklendikleri katma değer vergisinin iadesini talep edecek çok sayıda AT yüklenicisi bulunması halinde, Sözleşme Makamı’nın katma değer vergisini ilgili AT yüklenicisine ödemesi ve ödediği bu vergiyi Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek vergi dairesine başvurarak iade alması mümkündür.
Sözleşme Makamı ilgili vergi dairesine her bir AT yüklenicisine ödediği katma değer vergisini ve ilgili AT sözleşmelerini içeren bir liste ve ödeme makbuzunun aslı veya onaylı fotokopisini ibraz edecektir.
3.1.8. Yıllara Sari İnşaat – Taahhüt İşleri
Yıllara sari inşaat - taahhüt işi yapan AT yüklenicileri, bu inşaat - taahhüt işi ile ilgili olarak yüklendikleri ve ilgili dönemde verdikleri KDV beyannamesinde indiremedikleri katma değer vergisini, 3.1.6 nolu bölümde açıklanan usul ve esaslar çerçevesinde iade alabileceklerdir.
Bu çerçevede yapılacak iade taleplerinde 84 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nde belirtilen satış faturaları yerine, ilgili vergilendirme döneminde yaptıkları işle ilgili hakediş belgeleri karşılığında sözleşme makamınca yapılan ödemeye ilişkin verilen makbuzun yüklenilen KDV tablosuna eklenmesi yeterli olacaktır.
3.1.9. AT Sözleşmesinin Uzatılması ya da AT Sözleşmesinde Değişiklik Yapılması
Herhangi bir şekilde AT sözleşmesinin süresinin uzatılması ya da AT sözleşmesinde ilave iş nedeniyle değişiklik yapılması halinde, AT yüklenicisinin yeniden sertifika almak üzere yeni sözleşme ve daha önce verilen Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikası ile birlikte Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvurması gerekmektedir.
3.1.10. Anlaşmanın Yürürlüğe Girdiği Tarihten Önce Başlayan ve Devam Eden İşlemler
Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten önce başlayıp, Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarih itibariyle hali hazırda devam eden ve Anlaşmanın kapsamına giren proje, faaliyet ve eylemler çerçevesindeki mal ve hizmet alımı, işleri yapan AT yüklenicileri ve tedarikçiler için de yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda işlem yapılmaktadır.
3.2. Özel Tüketim Vergisi İstisnasının Uygulaması
AT yüklenicileri, AT sözleşmesi kapsamında teslim edecekleri mallar veya sunacaklar hizmetler veya yapacakları işler ile bağlantılı olarak temin edecekleri Özel Tüketim Vergisine (ÖTV) tabi mallar için başlangıçta ÖTV ödeyerek alış yapacaklar, ancak üçer aylık dönemlerle bu kapsamda satın aldıkları malları liste halinde hazırlayarak, söz konusu malların AT sözleşmesi kapsamında olduğunu yararlanıcıya onaylattıracaklardır.
AT yüklenicilerinin, ödedikleri ÖTV’yi iade alabilmeleri için, üçer aylık dönemler halinde, ÖTV iade talep dilekçesi ile bu dilekçeye yararlanıcı onaylı ÖTV içeren mal alım listesini, bu alımlara ilişkin fatura ve benzeri evrakın aslı veya onaylı fotokopilerini eklemek suretiyle söz konusu alımlar içerisinde yer alan kendileri tarafından liste halinde hesaplanmış ÖTV’nin iadesi için bağlı oldukları vergi dairesine, bağlı oldukları vergi dairesi olmayanların ise Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir.
Diğer yandan, AT sözleşmesi kapsamında teslim edilecek mallar ve yapılacak işler içinde yer almak üzere, AT yüklenicileri tarafından doğrudan ÖTV mükelleflerinden temin edilecek malların tedarikçi ile sözleşme yapılması ve bu sözleşme konusu malların AT sözleşmesi kapsamında olduğunun yararlanıcı tarafından onaylanması halinde ÖTV ödenmeksizin tedarik edilmesi mümkündür.
Tedarikçilerin ÖTV hesaplamadan satış yapabilmeleri için, yüklenici ile yapmış oldukları sözleşmenin yararlanıcı tarafından onaylanmış halinin bir örneğini almaları ve düzenlediği fatura ve benzeri evrakta AT sözleşmesine ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapmaları gerekmektedir.
3.2.1. İthalatta Uygulama
İthalatta, her bir ithalatın AT sözleşmesi kapsamında olduğunun hazırlanacak bir liste ile yararlanıcı tarafından onaylanması ve bu listenin, yüklenicide yer alan AT sözleşmesi örneği ile birlikte ilgili Gümrük İdaresine ibraz edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda ilgili Gümrük İdaresi tarafından düzenlenecek olan makbuzda, AT sözleşmesine ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapılarak ÖTV hesaplanmayacak ve Gümrük İdaresi tarafından, kendisine ibraz edilen liste ve AT sözleşme örneği muhafaza edilecektir.
3.2.2. Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Uygulaması
AT yüklenicileri, AT sözleşmesi kapsamında teslim edecekleri mallar veya sunacakları hizmetler veya yapacakları işler ile bağlantılı olarak doğrudan ÖTV mükelleflerinden temin edecekleri Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler için, söz konusu kıymetlerin sadece AT sözleşmesi kapsamında kullanılacak kıymetler olması ve bu kıymetlerin AT sözleşmesi sonunda yararlanıcıya bedelsiz devrinin öngörülmüş olması halinde ÖTV ödemeksizin alabileceklerdir.
Bunun için tedarikçi ile sözleşme yapan AT yüklenicisinin, söz konusu sözleşmede bu malların yüklenicinin taraf olduğu AT sözleşmesi kapsamında olduğunu ve sözleşme sonunda yüklenici tarafından yararlanıcıya bedelsiz olarak devir edileceğini de yararlanıcıya onaylatması gerekmektedir.
Tedarikçi ancak yüklenici ile yapmış olduğu sözleşmenin yararlanıcı tarafından onaylanmış halinin kendisine ibraz edilmesi halinde, söz konusu sözleşmenin bir örneğini almak ve düzenlediği fatura ve benzeri evrakta AT sözleşmesine ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapmak suretiyle ÖTV hesaplamayacaktır.
Bu Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin AT sözleşmesinde yer alan işlerden başka işlerde de kullanılacak olması halinde, AT yüklenicileri açısından iki seçenek söz konusudur.
1 inci seçenek; AT yüklenicileri söz konusu Amortismana Tabi İktisadi Kıymetleri başlangıçta ÖTV ödemek suretiyle satın alacaklar ve AT sözleşmesi sonunda ödenen ÖTV’nin bu kıymetin AT sözleşmesi kapsamında kullanılma süresinin, bu kıymet için belirlenen amortisman süresi oranına isabet eden kısmı için iade talep edeceklerdir.
2 nci seçenek; AT yüklenicileri bu kıymetleri başlangıçta satın alırken, bu kıymetlerin AT sözleşmesi kapsamında öngörülen kullanılma süresinin bu kıymetler için belirlenen amortisman süresi oranına isabet eden ÖTV tutarını ödemeden, kalan ÖTV tutarını ödemek suretiyle alım yapacaklardır.
Bu durumda, tedarikçinin ile sözleşme yapan AT yüklenicisi, bu sözleşmeyi yararlanıcıya onaylattırırken bu kıymetin AT sözleşmesi kapsamında ne kadar süre kullanılacağını da onaylattırması gerekmektedir.
Yararlanıcı onaylı sözleşme kendisine ibraz edilen tedarikçi, söz konusu sözleşmenin bir örneğini almak ve düzenlediği fatura ve benzeri evrakta AT sözleşmesine ve Çerçeve Anlaşmaya atıf yapmak suretiyle AT sözleşmesi kapsamında kullanılması öngörülen kısım için ÖTV hesaplamayacaktır.
3.2.3. İade ve Mahsup İşlemleri
Üçer aylık dönemler halinde yapılacak ÖTV iade taleplerinde, nakten veya mahsuben yapılacak iadeler, 84 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin mal ihracından doğan katma değer vergisinin iadesindeki esaslar çerçevesinde işlem görmektedir.
İade için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilen durumlarda da mal ihracı için öngörülen limitler geçerli olacaktır.
3.3. Damga Vergisi İstisnasının Uygulaması
Söz konusu Anlaşma uyarınca hibe ve muhtemel ortak finansman ile finansmanı sağlanan sözleşmede yer alan tutarla sınırlı olmak üzere, AT veya Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) veya bir Uygulayıcı Kuruluş veya hibe yararlanıcısı tarafından imzalanan hukuki bağlayıcılığı olan AT sözleşmeleri, damga vergisinden ve tescil harcından müstesna tutulmuştur.
3.4. Veraset ve İntikal Vergisi İstisnasının Uygulaması
Türkiye ile Avrupa Topluluğu (AT) tarafından üzerinde ortak olarak anlaşılan Finansman Anlaşmaları veya programlar ve/veya MEDA ve/veya katılım öncesi yardım çerçevesinde Avrupa Topluluğu tarafından finanse edilen ve Türkiye’de gerçekleştirilecek olan projeler ile aynı zamanda Türkiye ile Komisyonun 26 Şubat 2002 tarihinde imzalamış olduğu Türkiye Cumhuriyeti’nin Topluluk Programlarına Katılımına İlişkin Genel Prensipleri Ortaya Koyan Çerçeve Anlaşma ile münferit programlar için geçerli olan Mutabakat Zabıtları çerçevesinde finansmanı sağlanacak olan projeler, eylemler ve faaliyetlerin yanı sıra diğer ilgili Avrupa Topluluğu Programları çerçevesinde Avrupa Topluluğu tarafından finanse edilen ve Türkiye’de uygulanacak olan projeler kapsamında herhangi bir şekilde karşılıksız olarak kendilerine transfer edilen mallarla ilgili olarak bu yukarıda sıralanan projelerin yararlanıcıları veraset ve intikal vergisinden muaf tutulmuştur.