Yatırımlara Uygulanacak Devlet Yardımlarında Önemli Değişiklikler

Ülkemizde yatırımlara uygulanacak devlet yardımlarının neler olduğu ile bu yardımların hangi usul ve esaslar çerçevesinde verileceği Bakanlar Kurulu Kararları ile belirlenmekte olup, mevcut uygulama 10/6/2002 tarih ve 2002/4367 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile 21/12/2000 tarih ve 2000/1822 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Yatırımlarında Devlet Yardımları Hakkında Karar çerçevesinde yürütülmekteydi.

 

Ancak 06.10.2006 tarih ve 26311 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10921 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile gerek 2002/4367 sayılı gerekse 2000/1822 sayılı Kararnameler yürürlükten kaldırılmıştır.

 

2006/10921 sayılı Karar, yatırımlara uygulanacak devlet yardımlarına ilişkin önemli değişiklikler içermekte olup, söz konusu Karar’ın uygulamada neler getirdiği, yürürlükten kaldırılan Kararnamelerle karşılaştırılmalı olarak aktarılmaya çalışılacaktır.

2006/10921 sayılı Karar’ın amacı, Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile Avrupa Birliği normları ve uluslararası anlaşmalara uygun olarak tasarrufları katma değeri yüksek, ileri ve uygun teknolojileri kullanan yatırımlara yönlendirmek, istihdam yaratmak, yatırım eğiliminin devamlılığını ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak, bölgeler arası dengesizliklerin giderilmesini temin etmek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin uluslararası düzeyde rekabet edebilmelerini teminen yatırım, üretim, kalite ve standartlarını artırmalarını ve istihdam yaratmalarını sağlamak, çevre korumaya yönelik yatırımlar, ileri teknoloji gerektiren yatırımlar ile bu yatırımlara ilişkin araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek olarak tanımlanmıştır.

2006/10921 sayılı Karar’ın yayımlanmasından önce yatırımlarda devlet yardımları mevzuatı KOBİ yatırımları ve diğer yatırımlar olmak üzere ikili bir yapı sergilemekteydi. Bu çerçevede teşvik belgeleri de yatırım teşvik belgesi ve KOBİ teşvik belgesi olmak üzere iki ayrı ad altında düzenlenmekteydi.

 

10921 sayılı Karar ile mevzuattaki bu ikili yapı giderilerek, gerek KOBİ yatırımlarına, gerekse diğer yatırımlara ilişkin usul ve esaslar tek bir metin içinde toplanmıştır.

Yürürlükten kaldırılan 2002/4367 ve 2000/1822 sayılı Kararlar bölgesel ve sektörel düzenlemeler içermekteydi. Gelişmiş, normal ve kalkınmada öncelikli yöre ile özel yatırımların neler olduğu bu Karar metinlerinde ve eklerinde açıklanmaktaydı.

 

Ancak 2006/10921 sayılı Karar’da, yatırımlara ilişkin destek unsurlarının hangi bölgesel ve sektörel kısıtlamalar çerçevesinde sağlanacağının Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanacak Tebliğler çerçevesinde tespit edileceği belirtilmiştir.

 

Bu durum yatırımları teşvik konusunda Hazine Müsteşarlığını daha etkin bir konuma  getirerek ekonomik ve sosyal hayatta yaşanacak değişikliklere karşı daha hızlı tepki verilebilmesini sağlayacaktır.

Söz konusu Karar’da teşvik belgesi kapsamında yatırımlara sağlanabilecek destek unsurlarının

 

          a) Gümrük Vergisi muafiyeti,

          b) Katma Değer Vergisi istisnası ve

          c) Faiz desteği

 

olduğu belirtilmiştir.

 

2002/4367 sayılı Karar’da yer alan destek unsurlarından, yatırım indirimi, vergi, resim ve harç istisnası ile kredi tahsisi desteklerine 2006/10921 sayılı Karar’da yer verilmemiş bunun yerine 2002/4367 sayılı Karar’da yer almayan faiz desteği müessesesi getirilmiştir.

2006/10921 sayılı Karar’da teşvik belgesi kapsamındaki yatırım malları ile yeni model üretimine yönelik otomobil ve hafif ticari araç yatırımlarında yatırım dönemi içerisinde kalmak kaydıyla CKD aksam ve parçalarının ithali, yürürlükteki  İthalat Rejimi Kararı gereğince ödenmesi gereken Gümrük Vergisinden muaf tutulmuştur.

 

Ancak 2002/4367 sayılı Karar’da makine ve teçhizat bedelinin %5’ini geçmemek kaydıyla yedek parçalara tanınan gümrük vergisi muafiyeti 2006/10921 sayılı Karar’la yürürlükten kaldırılmıştır.

 

Öte yandan,

 

Binek araçları,

Otobüs,

Çekici (Euro normlarına uygun yeşil motoru haiz olanlar hariç),

Treyler (frigorifik olanlar hariç),

Mobilya,

Yat,

Motorbot,

Kamyon (off road-truck tipi ile karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar hariç),

Transmikser,

Beton santrali,

Forklift,

Beton pompası,

İnşaat malzemeleri ile

Porselenden ve seramikten mamul sofra ve mutfak eşyası

 

teşvik belgesi kapsamında ithal edilse dahi yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı’nda öngörülen oranlarda Gümrük Vergisine tabi olacaktır.

 

2002/4367 sayılı Karar uyarınca teşvik belgesi kapsamında hammadde, aramalı ve işletme malzemesi ithal edilmesine izin verilmemekteydi. Ancak 2006/10921 sayılı Karar’da yapılan değişiklikle ar-ge yatırımları için düzenlenecek yatırım teşvik belgeleri kapsamında hammadde, aramalı ve işletme malzemesi ithal edilebilmesine imkan tanınmıştır.

Ayrıca teşvik belgesi kapsamında, bölgesel ve sektörel kısıtlamalar dikkate alınarak;

 

a) İthalat Rejimi Kararı uyarınca yayımlanan "Eski, Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Olarak İthal Edilebilecek Maddelere İlişkin Tebliğ" hükümleri uyarınca ithali mümkün olan kullanılmış makine ve teçhizatın (karayolu nakil vasıtaları hariç),

b) İthalat Rejimi Kararı uyarınca ithaline izin verilen kullanılmış makine ve teçhizatın,

c) Kullanılmış komple tesisin,

ithaline, proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda uygun görülmesi halinde izin verilebileceği hüküm altına alınmıştır.

25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu gereğince, teşvik belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithal ve yerli teslimleri Katma Değer Vergisinden istisna tutulmuştur.

Daha önce de belirtildiği üzere 2006/10921 sayılı Karar ile kredi tahsis desteği kaldırılmış ve yerine faiz desteği uygulaması getirilmiştir.

Getirilen faiz desteği uyarınca;

Kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak yatırımların,

 

KOBİ’lerin yapacağı yatırımların ve

 

Ar-Ge ve çevre konularında yapılacak yatırımların

 

gerçekleştirilmesi için bankalardan (katılım bankaları dahil) kullanılacak en az 1 yıl vadeli yatırım kredileri ile ilgili olarak ödenecek faizin veya kâr payının

 

YTL cinsi kredilerde 5 puanı,

 

Döviz kredilerinde ise 2 puanı,

 

Hazine Müsteşarlığınca uygun görülmesi halinde azami ilk 4 yıl için bütçe kaynaklarından karşılanacaktır.

 

Ar-ge konusunda yapılacak yatırımların gerçekleştirilmesi için, Hazine Müsteşarlığınca uygun görülen işletme malzemelerinin teminine yönelik olarak bankalardan kullanılacak en az 6 ay ve en çok 12 ay vadeli işletme kredileri ile ilgili olarak; Yeni Türk Lirası cinsi kredilerde ödenecek faizin veya kâr payının 5 puanı, döviz kredilerinde ise 2 puanı bütçe kaynaklarından karşılanacaktır.

 

Ancak, proje bazında bütçe kaynaklarından karşılanabilecek azami yatırım kredisi faizi desteği miktarı,

 

Ar-ge ve çevre yatırımları için 300 bin YTL,

 

KOBİ yatırımları için 200 bin YTL,

 

Kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak yatırımlar için 1 milyon YTL;

 

Ar-ge yatırımlarına yönelik işletme kredisi faizi desteği ise 100 bin YTL

 

ile sınırlı olacaktır

 

Finansal kiralama şirketleri aracılığıyla yapılacak yatırımlar ile kullanılmış makine ve teçhizat için faiz desteği verilmemektedir.

2006/10921 sayılı Karar ile yukarıda belirtilen destek unsurlarından yararlanabilmesi için gerekli olan asgari sabit yatırım tutarlarında da değişikliğe gidilmiştir. Buna göre;

 

a) Kapsamı Müsteşarlıkça tebliğle belirlenecek KOBİ’lerin yatırımlarında asgari 200 bin YTL, azami 2 milyon YTL,(2000/1822 sayılı Karar’da bu oran azami 400 bin YTL idi)

 

b) KOBİ kapsamına girmeyen işletmelerin yatırımlarında asgari 1 milyon YTL

 

olması gerekmektedir.

 

Ancak finansal kiralama şirketleri aracılığıyla yapılacak yatırımlarda, finansal kiralama şirketleri için aranacak asgari yatırım tutarı 200 bin YTL olarak belirlenmiştir.

 

Bilindiği üzere bu tutarlar 2002/4367 sayılı Kararda kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak yatırımlarda 200 bin YTL, diğer yörelerde yapılacak yatırımlarda 400 bin YTL  olarak uygulanmakta, finansal kiralama şirketleri aracılığıyla yapılacak yatırımlarda bu tutarlar %25’i olarak uygulanmaktaydı.

Teşvik belgesi düzenlenebilmesi için sunulması gerekli belgeler şunlardır;

 

Yatırımı gerçekleştirecek şirketi temsil ve ilzama yetkili kişilere ait imza sirküleri,

 

Şirket kuruluşunu ve şirketin nihai durumunu gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi veya Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi,

 

Yatırım Bilgi Formu ve eki bilgi ve belgeler, (2006/10921 sayılı Karar’a istinaden çıkarılacak Tebliğ ile belirlenecektir).

 

Saymanlık hesabına yatırılan tutara ilişkin makbuz.

 

Ar-ge yatırımları,

Çevre yatırımları,

KOBİ’lerin yapacağı yatırımlar,

Yabancı sermayeli yatırımlar

İmalat ve tarımsal sanayi sektöründe yapılacak sabit yatırım tutarı 8 milyon YTL’yi aşan yatırımlar için  

 

İmalat ve tarımsal sanayi sektöründe yapılacak, yukarıda sıralanan yatırımlar kapsamına girmeyen, sabit yatırım tutarı 8 milyon YTL’yi aşmayan ve yatırımın yapılacağı yerde TOBB’a bağlı sanayi odası bulunan yatırımlar için firmanın tercihine bağlı olarak yatırımın bulunduğu yerdeki sanayi odasına veya Hazine Müsteşarlığına müracaat edilmesi gerekmektedir.

           

Teşvik belgesine ilişkin müraacaat doğrudan Hazine Müsteşarlığına yapılacak ise bütçeye irat kaydedilmek üzere Merkez Bankası nezdindeki Saymanlık hesabına 400 YTL, odalara yapılacak ise Saymanlık hesabına 300 YTL, ilgili sanayi odası hesabına da 100 YTL yatırılması gerekmektedir.

         

Firmaya ait, aynı yatırım yeri için aynı yatırım konusunda düzenlenmiş halen geçerli teşvik belgesi bulunması halinde yeni teşvik belgesi düzenlenmez. Ayrıca Hazine Müsteşarlığa yapılan müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş bulunan yatırımlar için de teşvik belgesi düzenlenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Turizm Yatırım veya Turizm İşletme Belgesinin geçerlilik süresinin belirlenmesi ve onaylı belgenin ibraz edilmesi kaydıyla, belgeli turizm yatırımları veya işletmelerinin 2004 yılı Nisan ayından sonraki elektrik enerjisi giderlerinin, şantiye dönemi de dahil olmak üzere o bölgedeki mesken ve sanayi abonelerine uygulanan tarifelerden en düşüğü ile kendi abone grubuna uygulanan tarife arasındaki fark Hazine tarafından karşılanacaktır. Ancak 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi veya 12/4/2002 tarihli ve 2002/4100 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinden yararlandırılması halinde bu destekten yararlanılması mümkün değildir.

 

2002/4367 sayılı Karar uyarınca teşvik belgesi kapsamı ithal makine ve teçhizatın 5 yıl, yerli makine ve teçhizatın ise 2 yıl süre ile Hazine Müsteşarlığının izni olmaksızın devir, temlik, satış ve ihracı yapılamamaktaydı.

 

2006/10921 sayılı Karar ile yapılan düzenleme sonucunda;

Yatırım tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın, devir, satış, ihraç veya kiralanması söz konusu yatırım mallarının teminini müteakip 3 yılı doldurmuş olması halinde serbest bırakılmıştır.

 

Ancak 3 yıllık sürenin doldurulup doldurulmadığına bakılmaksızın, tamamlama vizesi yapılmamış teşvik belgeleri kapsamındaki makine ve teçhizatın, yatırımın bütünlüğünün bozulmaması kaydıyla veya bütünü ile birlikte;

a) Teşvik belgeli bir başka yatırım için devri,

 

b) Teşvik belgesi olmayan bir başka yatırımcıya satışı,

 

c) İhracı,

 

ç) Kiralanması,

 

Hazine Müsteşarlığının iznine bağlanmıştır.

 

Teşvik Belgesi kapsamında temin edilen makine ve teçhizatın, üretilecek mal veya hizmetlerin teşvik belgesi sahibi yatırımcı tarafından satın alınması koşuluyla diğer bir yatırımcıya herhangi bir ücret alınmaksızın geçici olarak verilmesi veya kiralanması da Hazine Müsteşarlığının iznine tabidir.

         

Teşvik Belgesi kapsamında yer alan yatırımlardan  tamamlama ve  belgede kayıtlı özel şartların vizesi yapılabilecek durumda olan firmaların cebri icra takiplerine konu olması veya iflas masasına girmesi durumunda, yatırımcı, icra veya iflas organı tarafından icra ile satışın veya iflasın kesinleşme  tarihinden önce talep edilmesi  halinde Müsteşarlıkça teşvik belgesinin tamamlama vizesi yapılabilir. Ancak, satışın kesinleşmesi halinde kesinleşme tarihi itibarıyla  varsa satış için gerekli süreleri doldurmamış olan makine ve teçhizata yönelik olarak yararlanılan destekler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilecektir.

 

Yatırımcı firmanın ilgili kanun hükümlerine göre tasfiyeye girmesi halinde de firmanın, ilgili tasfiye kurulunun veya organının talebi üzerine satış yapılacak, ancak satış için gerekli süreleri doldurmamış olan makine ve teçhizata yönelik olarak yararlanılan destekler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilecektir

Teşvik belgesi kapsamı yatırımların nakline, bölgesel ve sektörel kısıtlamalara bağlı olarak ve gidilecek yöreye göre fazladan yararlanılan desteklerin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca geri ödenmesi koşuluyla Hazine Müsteşarlığınca izin verilebilecektir.

Teşvik belgesi kapsamı yatırımların proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda öngörülecek sürede gerçekleştirilmesi gerekmekle birlikte, yatırımın öngörülen sürede gerçekleştirilememesi halinde teşvik belgesinde kayıtlı ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir.

 

Ayrıca, ilgili diğer mevzuat gereği başka bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarından alınması gerekli izin ve ruhsat gibi diğer belgelerin temini veya kamu kurum ve kuruluşlarının uygulamaları sonucu firmaların faaliyetlerini durdurmalarından veya yürütememelerinden kaynaklanan nedenlerle yatırımın verilen ek süreler de dahil belgede kayıtlı yatırım süresi sonuna kadar gerçekleştirilemediğinin yatırımcılar tarafından tevsik edilerek talep edilmesi halinde Hazine Müsteşarlığınca proje bazında ek süre verilebilir.

 

Daha önceki yıllarda düzenlenen teşvik belgeleri ile ilgili uygulamalara söz konusu belge hangi Karar’a istinaden verildiyse o Karar çerçevesinde devam edilecektir. Ancak, talep edilmesi halinde faiz desteği hariç olmak üzere 2006/10921 sayılı Karar ve bu Karar’a istinaden çıkarılacak tebliğin lehe gelen hükümlerinin uygulanması da mümkün olacaktır.

 

2006/10921 sayılı Karar’dan önceki kararlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgelerine ilişkin tamamlama vizesi işlemleri, 10921 sayılı Karar’a istinaden çıkarılacak tebliğle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, ilgili kararlar ve  teşvik belgesindeki kayıt ve koşullara bağlı kalınmaksızın mevcut haliyle yapılacak, varsa fazladan yararlanılan destek unsurları ilgili mevzuatı çerçevesinde tahsil edilecektir.

 

2002/4367 sayılı Karar’a istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarda, yatırıma başlama tarihinden itibaren 1 yıl içinde yatırım harcaması yapılması şartı aranmayacaktır. Aynı Karar’a istinaden düzenlenen teşvik belgelerine, tebliğle belirlenecek mücbir sebep veya fevkalade hal durumlarında Hazine Müsteşarlığınca ilave ek süre verilmesi de mümkündür.

10921 sayılı Karar’ın yayımı tarihinden önce sonuçlandırılmamış yeni teşvik belgesi müracaatları, müracaat tarihinde yürürlükte bulunan Karar hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılacak, ancak, talep edilmesi halinde 10921 sayılı Karar’a istinaden teşvik belgesi düzenlenebilecektir.

 

10921 sayılı Karar’ın yayımı tarihinden önce yapılan müracaatlar için müracaat tarihinde yürürlükte bulunan karar uyarınca teşvik belgesi düzenlenmesi için;

 

a) 10/6/2002 tarihli ve 2002/4367 sayılı Kararnamenin eki Karar uyarınca odalara yapılan müracaatların, bu Karar’ın yayımı tarihinden itibaren 30 gün  içerisinde ilgili oda tarafından,

 

b) 21/12/2000 tarihli ve 2000/1822 sayılı Kararnamenin eki Karar’a istinaden yapılmış olan müracaatların, bu Karar’ın yayımı tarihinden itibaren 30 gün içerisinde aracı bankalar tarafından, Hazine Müsteşarlığına intikal ettirilmesi gerekmektedir.